فرصت برای سبز شدن، باز آمده است // در انتـظار فرصـت فــردا نمی شــوم


Admin Logo
themebox Logo
تاریخ:جمعه 20 تیر 1399-11:46 ق.ظ

آثار بزرگ ادبی، چراغ راه آیندگان





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 16 خرداد 1399-10:18 ب.ظ

تلنگر (10)

       

                               

                                            تلنگر (10)

                                چرک نویس یا چک نویس؟!


    دانش آموزان عزیز دقّت داشته باشید که در آزمون نگارش پایة دوازدهم، علاوه بر برگة اصلی، 

     برگة دیگری به عنوان چرک نویس به شما داده می شود.لازم است پس از نوشتن انشا، مطالب 

     چرک نویس را با رعایت موارد نگارشی و املایی، در برگة اصلی پاک نویسی کنید.


     درعبارت بالا، دو بار واژة مرکب« چرک نویس» را مشاهده می کنیم که شکل املایی و کاربرد 

     آن به درستی آمده است. این واژه از لحاظ دستوری از اسم + بن مضارع تشکیل شده است. 

     « چرک نویس» در معانـی :« پیش نویس یک نوشته، کاغذی است که قبل از نوشتة اصلی بر 

     روی آن می نویسند.» ذکر گردیده است.

     در لغت نامة دهخدا و فرهنگ فارسـی معین برای کلمة « چک نویس» معانی: « برات نویس، 

     قباله نویس و مستوفی» درج شده است.

     اغلب مردم در نوشته های خود واژة « چک نویس» را به جای « چرک نویس به کار می برند 

     که نادرست است. شاید شباهت ظاهری آنها که فقط در یک حرف « ر» با هم اختلاف دارند، 

      سبب این کاربرد اشتباه باشد. هرچند بعضی ها به کار بردن« چک نویس» را اینگونه توجیه 

      میکنند که در چک نویس ابتدا متنی را می نویسیم، سپس آن را چِک و بررسی می نماییم 

      و پس از اصلاح، آن را پاک نویس می کنیم.

 

                                           عباس رسولی املشی

                                     جمعه 16 / 3 / 1399 ـ لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:پنجشنبه 25 اردیبهشت 1399-04:27 ق.ظ

دمی با عباس مهری آتیه شاعر و پژوهشگر توانای گیلانی

                                            

                               دمی با عباس مهری آتیه

                          شاعر و پژوهشگر توانای گیلانی


   شهرستان رودسـر با گستره جغرافیایـی خود که بخش های زیبـای رحیم آباد، کلاچای و 

   چابکسر را در آغوش گرفته است؛ شاعران، نویسندگان و هنرمندان برجسته ای را در دامن 

   خود پرورانده و توانسته است برای خود در عرصه ادب و هنر گیلان و کشور اعتباری کسب 

   کند.

   یکی از چهره های ادبـی دیار هوسم که برای جامعه فرهنگ و ادب گیـلان نامی آشناست، 

   شـاعر و پژوهشگر توانا جناب عباس مهری آتیه است. اینجانب عباس رسولی املشی از این 

   شاعر و منتقد ادبی که  آثار ارزشمندی را خلق کرده و به ثمر نشانده است، درخواست کردم 

   تا زیباترین شعرش را از نگاه خودش برایم ارسال کند تا در گروه تلگرامی کانون های ادبـی 

   ادبستان لنگرود و آوای شالی رانکوه به نمایش بگذارم.

   از شما اهالی ادب و اندیشه دعوت می کنم برای خوانش این غزل زیبـای عباس مهری آتیه 

   با ما همراه شوید:


    از چند کوچه گذشتم، از انحنایی که گم بود

   دیدم تو را درتفکر،در انزوایی که گم بود

   چون‌ سایه ‌در هم‌ تنیده، در حجمِ‌ خود آرمیده

   کج ‌کرده‌ قد و خمیده، پشتِ‌ نمایی‌که‌ گم‌ بود

   گَردِ ملالی به‌ رخسار، طرح‌ سوالی ‌به ‌رفتار

   در خود تکیده، گرفتار، چون‌ ردِپایی‌که‌ گم‌ بود

   چون اتفاقی شکیبا، در حجم « امّا» و« آیا»

   تردیدِ در چهره ‌پنهان، چون وچرایی‌که‌ گم‌ بود

   چون‌ یک‌ تهی‌مانده‌ تنها، در خویش، وامانده، تنها

   رنجی‌نشسته‌ به‌ کنجی، در سایه‌هایی‌که‌ گم‌ بود

   با هر سؤالی‌که ‌کردم، پاسخ، دوحرفی‌ وکوتاه

   با یک‌ علامت ‌سؤالی، در انتهایی‌که ‌گم بود

   می خواستم تا نبینی، یک آشنای قدیمی

   تسلیم‌ گشته‌ به‌ذهنش، پشتِ هجایی‌که‌ گم بود

   رو  برگرفته ز حس‌ام، این‌ نامه را می‌نویسم

   من‌ رنج ها بردم‌ از خود، در ماجرایی‌که‌ گم‌ بود

   قابی برای سکوتم، نقشی به دیوارِ ایام

   تصویری« انگشت بر لب»، فریادِ نایی‌که‌ گم بود

   در خویش ‌ماندن‌ چنین ‌است، انگشتری‌ بی‌نگین‌است

   با هیأتی ناشکیبا، در قاب هایی‌که گم بود


            چهارشنبه 24 / 2 / 1399



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 19 اردیبهشت 1399-09:42 ب.ظ

دمی با کریم رجب زاده لنگرودی شاعر نام آشنای معاصر


                             

                               دمی با کریم رجب زاده لنگرودی

                                 شاعر نام آشنای معاصر


    بدون تردید شهرستان لنگرود با وجود شاعران برجسته ای چون: شمس لنگرودی، پاینده 

    لنگرودی، شهدی لنگرودی، محمد بابایی پور« دریایی لنگرودی»، حسین درتاج لنگرودی، 

    شکیبایی لنگرودی، دکتر غلامرضا رحمدل، نادر زکی پور لنگرودی، مهدی اخوان لنگرودی، 

    مرتضی نوربخش، احمد خویشتن دار، محمد محمدی بندری و...از قطب های فرهنگی استان 

    گیلان محسوب می شود.

    اما یکی از چهره های شاخص شعر و شاعری لنگرود که در سال های اخیر در کشور حرف 

    های زیادی برای گفتن داشته است، شـاعر توانا و دوست داشتنی جناب کریم رجب زاده 

    لنگرودی است.

    در گفت و گویـی که اینجانب عباس رسولی املشی با ایشان داشتم، خواستم زیبـاترین 

    سروده شان را از نگاه خودشان برایم ارسال کنند تا در گروه تلگرامی کانون های ادبـی 

    ادبستان لنگرود و آوای شالی رانکوه به نمایش بگذارم.

    شما را به خواندن این غزل زیبای کریم رجب زاده لنگرودی دعوت می نمایم:


    گرچه دشوار است در آغوش توفان زیستن

    زیستن این گونه بهتر از پریشان زیستن


    سال های عمر ما در گریه کردن ها گذشت

    لب مهیا کن غریب افتاده خندان زیستن

 

    خانه را از غیر خالی کن اگر مرد رهی

    تا به کی در کنج غم با داغ یاران زیستن


     گرچه دانایی فضیلت نیست در دوران ما

     ننگ می آید مرا با خیل نادان زیستن


     با خدا گفتم خدایا واقعا شرم آور است

     عمر مردم بگذرد در حسرت نان زیستن


              شنبه  ۱۷ / ۱۲ / ۱۳۹۸




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:چهارشنبه 10 اردیبهشت 1399-09:20 ق.ظ

تلنگر (9)



                                     تلنگر (9)

                  صبغه درست است یا سبغه و سبقه؟


   « شعر نیما در حکم آیینه ای است که تمام عناصر و پدیده های زندگی شمالی در آن 

    تجلّی می یابد و در آن به قول استاد شفیعی کدکنی« صبغة اقلیمی یا رنگ محلـی» 

    را می توان احساس کرد.»

    به عبـارت بالا نگاهـی بیندازید. در این نوشته، واژة « صبغه» با توجّه به همنشینی 

    واژگان و مفهوم ارائه شـده به درستی به کار رفتـه است، ولی بعضی از افراد به جای 

    صبغه، به اشتباه از کلماتی چون سبغه و سبقه بهره می گیرند.

    صبغه واژة عربی است، اما اخیراً در فارسـی به کار می رود و به ویژه در متون ادبـی 

    رواج فراوانی پیدا کرده است.

    در فرهنگ فارسی عمید، واژة« صِبغه» در معانی:« 1. رنگ 2. ماده‌ای که با آن چیزی 

    را رنگ می‌کنند. 3. دین و ملت » آمده است. در همین فرهنگ برای واژة « سَبغه » 

    معانی« رفاهیت، فراخی و تن آسـایی» ذکر شده است. سبقه هم به معنی پیشینه و 

    سابقه است.

    سیما داد در کتاب فرهنگ اصطلاحات ادبـی« صبغه» را با صدای ضمّه بر روی حرف 

    صاد آورده است و توضیح داده است:« صُبغه یعنی رنگ، و صُبغة محلی یعنی رنگ و 

    حال و هوای بومی. صُبغه محلی در ادبیـات به معنی گنجانیدن خصوصیات ناحیه ای 

    خاص در روایت است که با غرابت و ویژگی خود سبب جالب تر شدن آن می شود.»

 

                                        عباس رسولی املشی

                              چهارشنبه 10 / 2 / 1399 ـ لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:شنبه 30 فروردین 1399-11:36 ق.ظ

جادوی شعر


                          

                 

                              « جادوی شعر»

                           عباس رسولی املشی


   چو سوز عشق نبینی به ساز شعر مپیچ      که شعر نغمه ی عشاق ارغنون خداست     «  استاد شهریار »   

   دکتر محمدرضا سنگری از کارشناسان برجسته ی زبان و ادبیّات فارسی در باب تأثیرگذاری شگرف 

   ادبیّات و خسران دیدن کسانی که از ادبیّات بی بهره هستند ، سخن زیبایی دارند. ایشان می گویند:

  « ادبیّات انتشار زیبایی است و تکیه گاه مانایی اندیشه و فرهنگ . آنان که ادبیّات را ادراک نمی کنند، 

   روح حیات را نیافته اند و به قلمروی شکوهمند زیبایی گام نگذاشته اند . »  1

   بدون تردید در نزد ایرانیان هیچ هنری به اندازه ی شعر و شاعری نتوانسته است در دل و جان ، روح و 

   روان ، ذهن و زبان و فکر و بیان آن ها راه پیدا کند و تأثیر بگذارد. شعر از زمانی که در ایران رسمیت 

   یافت؛ یعنی از زمان طاهریان و سامانیان تا به امروز همواره جایگاه و پایگاه مهمی در میان مردم داشته 

   است.

   شعر تهییج کننده ی مردم برای ایستادگی در برابر ظلم، شعر همنشین غم ها و شادی های مردم، شعر 

   بیانگر آلام و رنج های مردم و شعر مایه ی سرافرازی مردم ایران در این دنیای پهناور است.

   در اهمیّت شعر همین بس که در منازل یکایک ایرانیان بعد از کتاب دینی ما  یعنی کلام الله مجید، 

   آثاری چون دیوان غزلیّات لسان الغیب شعر فارسی حافظ شیرازی، بوستان و گلستان افصح المتکلّمین 

   شعر و نثر فارسی سعدی شیرازی ، مثنوی معنوی مولانای کبیر و اثر سترگ حماسی یعنی شاهنامه ی 

   حکیم ابوالقاسم فردوسی بزرگ ترین حماسه سرای ایران و چهره ی تابناک حماسی جهان زینت بخش 

   کتاب خانه های ما است. البتّه این آثار عظیم نقش دکور را در منازل ما ندارند، بلکه ایرانیان این آثار را 

   بارها و بارها با شور و اشتیاق مطالعه می کنند و از آن لذّت می برند. به یقین این آثار ارزشمند راهنما 

   و هدایت گر ما ایرانیان در مسیر پُر پیچ و خم زندگی است.

   تأثیـری که شعر بر روی انسان می گذارد، شاید هیچ هنـری این اندازه تأثیرگذار نباشد. گاهی اوقات 

   خواندن یک بیت شعر، یک رباعی، یک غزل و ... ممکن است چنان آدمی را متحوّل و دگرگون کند که 

   شنیدن صدها سخنرانی یا خواندن صدها کتاب چنین تأثیری را نداشته باشد. ما در گذشته ی تاریخی 

   مان تا به امروز کم نداشته ایم حکایات کسانی را که با خواندن یا شنیدن شعری متحوّل گردیده و مسیر 

   زندگی آن ها دگرگون شده است.

   در چهار مقاله ی نظامی عروضی آمده است : احمد بن عبـدالله خجستانی را پرسیدند که تو مردی 

    خربنده 2 بودی ، چگونه به امیری خراسان رسیدی؟ پاسخ داد : در بادغیس درخجستان روزی دیوان 

    حنظله بادغیسی 3 را می خواندم

    به این دو بیت رسیدم :

    مهتری گر به کام شیر در است       شو خطر کن ز کام شیر بجوی

    یا بزرگیّ و عزّ و نعمت و جاه           یا چو مردانت مرگ رویاروی

    انگیزه ای در درون من پدید آمد که به هیچ وجه در آن حالت که اندر بودم راضـی نتوانستم بود . 

    خران را فروختم و اسب خریدم و از وطن خویش کوچ کردم ...

    در ادامه مراحلی را که تحت تأثیر همین دو بیت شعر حنظله بادغیسی طی کرد تا به امیـری خراسان 

    برسد ، شرح می دهد .4

    یا باز هم در اثر گران سنگ چهار مقاله حکایت نصر بن احمد سامانی را به یاد می آوریم که با شنیدن 

     قصیده رودکی با مطلع :

    بوی جوی مولیان آید همی        یاد یار مهربان آید همی

    متأثر و دگرگون می شود و بدون موزه ( کفش )  پا در رکاب اسب می گذارد و روی به بخارا می تازد . 5

    چنین حکایت هایی را در ادبیّات فارسی کم نداریم در باب کسانی که تحت تأثیر شنیدن شعری، مسیر 

     زندگی آنان دگرگون شده است و این ها همه از جاذبه ی شگفت انگیز شعر است .

    امروزه شاهد هستیم که بسیاری از افراد ، چه کسانی که قریحه و ذوق شاعری دارند یا ندارند ، تحت 

    تأثیر همین جاذبه ی شعر به وادی ادبیّات گام گذاشته اند . مسلّم است آنان که قریحه و استعداد 

    شاعری ندارند ، به مرور زمان از این مسیر بازمانده و عطای آن را به لقایش بخشیده اند ، امّا آنانی 

    که ذوق شاعری دارند ، توانسته اند تا پایان عمر از خوان بی دریغ و گسترده ی شعر بهره مند شوند .

    در عصرحاضر برای این که استعدادهای ادبی بتوانند شکوفا شوند و در عرصه ی ادبی رشد و نمو پیدا 

    کنند ؛ نیاز به مکانی برای تبادل افکار و اندیشه و بهره گیری از نظرات دیگران دارند. همین نکته 

     ضرورت و اهمیّت تشکیل انجمن یا نشست های ادبی را ایجاب می نماید . بدون تردید انجمن های 

    ادبی مکانی برای تبادل افکار و اندیشه ، مکانی برای رشد و شکوفایی استعدادهای ادبی ، مکانی برای

     بهره گیری از نظرات افراد صاحب نظر در عرصه ی ادبیّات ، مکانی برای همنشینی با دوستان ادیب و 

     فرهیخته ، مکانی برای آرامش روحی و معنوی و دوری از امور مادی زندگی و بالاخره مکانی است که

     هویّت و شناسنامه ی شاعر در آن شکل می گیرد .

     رسمیت یافتن انجمن های ادبی در ایران را از دوره ی قاجاریه عنوان نموده اند ، امّا نگارنده اعتقاد 

     دارم که هم زمان با رسمیت یافتن شعر، این نشست های ادبی وجود داشته است. برای درستی این 

     ادعا حکایتی را از کتاب لطایف الطوایف فخرالدین علی صفی می آورم:

    حکیم ابوالقاسم فردوسی وقتی که به درگاه سلطان محمود غزنوی در غزنین رسید، مجمعی از شاعران 

    پایتخت به نام های عنصری، فرخی و عسجدی را دید . عنصری از فردوسی پرسید: چه کسی که غریب 

    می نمایی؟ فردوسی پاسخ داد: مردی شاعرم و از جانب توس آمده ام.

    در آن نشست قرار بر این شد که این چهار شاعر به مشارکت هر کدام مصراعی را در قالب رباعی 

    بسرایند. در این نشست بود که فردوسی هنر خود را درشعر و شاعری به دیگر شاعران پایتخت دیکته

    می کند و همگی به مهارت و استعداد بالای فردوسی ایمان می آورند. 6

    این حکایت بیانگر این موضوع است که در گذشته ی بسیار دور شاعران دور هم جمع می شدند و 

    آثارشان را برای یک دیگر می خواندند و از نظرات هم بهره می بردند.

    و امّا در عصر کنونی این وظیفه بر عهده متولیان فرهنگی ما است که از انجمن های ادبی حمایت و 

    پشتیبانی نمایند تا بیش از پیش شاهد اعتلای فرهنگ و رشد و شکوفایی استعدادهای ادبی باشیم.

    امروزه در جهان بیش از هر چیزی ما را با فرهنگ غنی و پُربارمان می شناسند. ما را با فردوسی، 

    سعدی، مولوی و حافظ می شناسند. باید بپذیریم که فرهنگ هر جامعه، هویّت، شناسنامه و 

    موجودیّت آن جامعه را تشکیل می دهد.

    اعتبار ما ایرانیان در جهان با فرهنگ غنی ما گره خورده است. پس بیاییم به فرهنگ و جلوه های 

    گوناگون آن از جمله ادبیّات قدر و اهمیّت بیشتری قائل شویم.

  

                                      « عباس رسولی املشی»

                                جمعه  15 / 3 / 1394  -  لنگرود

 

     پانوشت :

    1- سنگری ، دکتر محمّدرضا ( 1381 ) ، ادبیّات به چه درد می خورد « یادداشت سردبیر » ، رشد

      آموزش زبان و فارسی ، سال شانزدهم ، شماره ی 63

    2- نگاهبان خر ، مهتر الاغ ، آن که الاغ کرایه دهد ، مکاری

    3- از نخستین شاعران پارسی گوی و از معاصران دولت طاهریان ( فوت حدود 220 ه . ق )

    4- مقصودی ، نورالدین ( 1372 )، چهار مقاله ی نظامی عروضی ، چاپ دوم ، انتشارات دانشگاه 

      پیام نور ، صص 152 - 151

    5- همان ، صص 177 175

    6- گلچین معانی ، احمد ( 1336 ) ، لطایف الطوایف ، فخرالدین علی صفی ، انتشارات اقبال




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:شنبه 23 فروردین 1399-08:18 ق.ظ

مستِ هُشیار یا هُشیارِ مست


                     سخن اهل دل: پروین اعتصامی

              

                              مستِ هُشیار یا هُشیارِ مست

              نگاهی به مناظرة « مست و هُشیار» پروین اعتصامی


  * زندگانی پروین

  بدون تردید در ادب فارسی، پروین اعتصامی با آثار تعلیمی ارزشمند خود دارای جایگاه ویژه ای 

  است. بسیاری از کارشناسان ادبیات، وی را به عنـوان مشهورترین و برجسته ترین شاعر زن به 

  حساب می آورند.

  رخشنده اعتصامی معروف به پروین اعتصامی در 25 اسفند 1285 شمسی در شهر تبـریز پا به 

  هستی گذاشت. وی دختر نویسنده و مترجمِ دانشمند معاصر مرحوم یوسف اعتصامی آشتیانی 

  ( اعتصام الملک) بود. از کودکی ذوق و قریحة شاعری او آشکار شـد و با تشویق و حمایت های 

  پدرش و در اثر همنشینی با بزرگانی چون ملک الشعرای بهـار، علی اکبر دهخدا و ... توانست 

  استعداد ناب خود را در شعر و شاعری به نمایش بگذارد و در همان دوران جوانی شهرت یافت.

  وی درعمر کوتاه سـی و چهار سالة خود توانست آثارگرانقدری را به یادگار گذارد. اشعار او از 

  برجسته ترین نمونه های شعر تعلیمی محسوب می شـود. پروین در 15 فروردین سـال 1320 

  شمسی بر اثر بیماری حصبه در تهـران درگذشت و در حرم حضرت معصومه(س)، در آرامگاه 

  خانوادگی‌اش، به خاک سپرده شد.  

  * ویژگی های شعر پروین

  زبان شعری پروین به زبان شاعران گذشته چون : ناصرخسـرو، منوچهری، سعدی، حافظ و... 

  نزدیک است. وی دراشعار خود از تمثیل، حکایت وقصه بسیار بهره می گیرد. بیشتر شعرهای 

  پروین در قالب های قطعه، قصیده و مثنوی می باشد، اما اوج مهارت وی را باید در مناظرات 

  او جست و جو کرد.

  * مناظره در ادب فارسی

  دکتر سیروس شمیسا در کتاب « انواع ادبی» آورده است:

  « در مناظره بین دو چیـز بر سـر برتری و فضیلت خود بر دیگری نزاع و اختلاف لفظی در 

   می گیرد و هر یک با استدلالاتی، خود را بر دیگری ترجیح می نهد و سرانجام یکی مغلوب 

   یا مجاب می شود. ظاهراً اوّلین شاعری که به نوع ادبی مناظره پرداخته است، اسدی توسی 

   صاحب گرشاسب نامه و لغت فرس می باشد. از او مناظراتی به اسم های مناظرة آسمان و

   زمین، مغ و مسلمان، نیزه و کمان، شب و روز، عرب و پارسی به جا مانده است.»

  مناظره فقط درشعر دیده نمی شود، بلکه گاهی به صورت نثر نیز جلوه گر است. درگلستان 

  سعدی جدال سعدی با مدّعی، نمونة یک مناظرة منثور است. مناظره یا سؤال و جواب در 

  پیش از اسلام هم در ادبیات ما سابقه داشته است و مثلاً در منظومة درخت آسوریک دیده 

  می شود.

  هر چند اسدی توسی را مبتکر مناظره در ادب فارسی ذکر کرده اند، اما بهترین نمونه های 

  مناظـره را در دیوان پروین اعتصامی می بینیم. در دیوان او از 248 قطعه شعر، 65 شعر 

  حالت مناظره دارد.

  * تحلیل و زیبایی شناسی مناظرة « مست و هُشیار»

  بدون تردیـد مناظـرة « مست و هُشیار» از بهترین قطعات پروین و یکی از زیبـاترین 

  مناظرات ادب فارسی محسوب می شود:

  مُحتسِب، مستی به ره دید و گریبانش گرفت

  مست گفت: « ای دوست، این پیراهن است، افسار نیست»

  گفت: « مستی، زان سبب افتان و خیزان می روی»

  گفت: « جرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست»

  گفت: « می باید تو را تا خانة قاضی بَرَم»

  گفت: « رو، صبح آی، قاضی نیمه‌شب بیدار نیست»

  گفت: « نزدیک است والی را سرای، آنجا شویم»

  گفت: « والی از کجا در خانة خمّار نیست؟»

  گفت: « تا داروغه را گوئیم، در مسجد بخواب»

  گفت: « مسجد خوابگاه مردم بدکار نیست»

  گفت: « دیناری بده پنهان و خود را وارهان»

  گفت: « کار شرع، کار درهم و دینار نیست»

  گفت: « از بهر غرامت، جامه‌ات بیرون کنم»

  گفت: « پوسیده ست، جز نقشی ز پود و تار نیست»

  گفت: « آگه نیستی کز سر در افتادت کلاه»

  گفت: « در سر عقل باید، بی کلاهی عار نیست»

  گفت: « می بسیار خوردی، زان چنین بی خود شدی»

  گفت: « ای بیهوده‌گو، حرف کم و بسیار نیست»

  گفت: « باید حد زند هُشیار مردم، مست را»

  گفت: « هُشیاری بیار، اینجا کسی هُشیار نیست»

  این مناظره در ده بیت در قالب قطعه و در وزن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن یعنی بحر رمل 

  مثمن محذوف سروده شده است. پروین در این شعر با بهره گیری از طنزی ظریف و لطیف به 

  خوبی ترسیم گر جامعة پُر از فساد و تزویر عصر خودش است و نابسامانی های اخلاقی چون 

  رشوه خواری، باج خواهی، می خواری، دورویی، بی حرمتی و ... را به نمایش می گذارد.

  در این شعر با پنج تیپ شخصیتی در جامعه مواجه هستیم؛ مست، محتسب، داروغه، حاکم و 

  قاضی.

  مست نمایندة مردم جامعه است که فقر در تار و پود آنها تنیده شده است. نماد کسی که به 

  ظاهر گمراه است، اما دارای ضمیری آراسته و از مسائل شرعی آگاهی کافی دارد.

  محتسب ( هُشیار ) مأموری است که کارِ وی نظارت بر اجرای احکام دین است، اما از وظیفة 

  اصلی خود غافل است و به دنبال رشوه گیری می باشد. نماد کسی که به ظاهراز مسائل شرعی 

  آگاه است، اما در واقع مستِ لذایذ و دلبستگی های دنیایی می باشد.

  این دو، شخصیت های اصلی حکایت محسوب می شوند و سه شخصیت دیگر یعنی داروغه، 

  قاضـی و حاکم حضوری کمرنگ در قصه دارند، اما پروین به خوبی توانسته است در مجالی 

  اندک این شخصیت های غافل و فاسد جامعه را به خواننده بشناساند.

  نکته ای که مخاطب شعر باید به آن توجه داشته باشد این است که محتسب به عنوان یک 

  آمر به معروف و ناهی از منکر فقط می تواند به مست که خلافی اخلاقی از لحاظ شرعی انجام 

  داده است، تذکر بدهد و نمی تواند عملاً با او برخورد نماید. به همین دلیل از مست می خواهد 

  در مسجد بخوابد تا داروغه را که مأمور حکومت است، برای دستگیری وی خبر نماید.

  درست است که مست کاری خلاف شرع انجام داده است،ولی محتسب به عنوان یک مأمور 

  دینی، رفتار خوبی با مست ندارد. محتسب یقة مست را می گیرد و به او بی حرمتی می کند 

  که از دیدگاه مست این عمل حیوانی او پسندیده نیست. جالب در این است که مست اعتراض 

  خود را به این عمل زشت محتسب، بسیار محترمانه بیان می کند و او را « ای دوست» خطاب 

  می نماید.

  قاضی شهر که باید در همه حال هوشیار و بیدار باشد، در خواب غفلت به سر می برد و حاکم 

  شهر که باید نمونه ای از انسان های درست و عادل باشد، متأسفانه در نیمه شب در میخانه به 

  سر می برد.

  فساد و تباهی در جامعه و مسئولان شهر ریشه دوانیده است و در چنین شرایطی بی عدالتی و 

  فقر حرف اوّل را در جامعه می زند.

  در این شعر به یکی از سنت ها و رسوم عصر قاجار و پهلوی اوّل نیز اشاره شده است. در آن 

  دوران، بدون کلاه در بین مردم ظاهر شدن، نوعی ننگ، بی احترامی و بی ادبی تلقّی می شد. 

  حتّـی کسانی که به این عمل دست می زدند، تنبیه و مجازات می شـدند و جریمـه پرداخت 

  می کردند.

  پروین در این مناظره یا سـؤال و جواب، از زبان مست سخنان منطقی و قابل قبولی را مطرح 

  می نماید، به طوری که در پایان شعر، مخاطب با این استدلال های بجا و منطقیِ مست، مجاب 

  می شود.

  ضربة نهایی و تأثیرگذار در مصراع پایانی شعر کاملاً مشهود است. وقتی که محتسب به مست 

  می گوید که مردم آگاه و خردمند باید مجازات شرعی را در بارة تو اجرا نمایند؛ مست بلافاصله 

  پاسخ می دهد که اگر می توانی انسان آگاه و خردمندی پیدا کن، زیرا در این جامعه انسان آگاه 

  پیـدا نمی شود. در واقع مست با این کلام پایانی خود دیگـر جایی برای سخن گفتن باقی نمی 

  گذارد و محتسب را کیش و مات می کند.

  سخن آخر اینکه پروین اعتصامی با این شعر روان، یکدست، منسجم و تاثیـرگذار خود که با 

  چاشنی طنز همراه شـده است و اوضاع سیاسی و اجتماعی عصـر خود را به بهترین وجهی به

   نمایش می گذارد، یکی از زیباترین مناظرات ادب فارسی را خلق کرده است.

 

                                       عباس رسولی املشی

                           کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی

                                جمعه 22 / 1 / 1399 ـ لنگرود

 

 

  * منابع و مآخذ:

    ـ اعتصامی، پروین( 1396 )، دیوان شعر، با مقدمة ملک الشعرای بهار، چاپ اوّل، تهران: انتشارات 

     سپهر ادب.

  ـ شمیسا، دکتر سیروس ( 1394 )، انواع ادبی، چاپ پنجم، تهران: نشر میترا.

  ـ سنگری، محمّدرضا و دیگران ( 1381 )، كتاب درسی زبان و ادبیّات فارسی ( 1 ) و ( 2 ) عمومی 

    پیش دانشگاهی، چاپ هشتم، شركت چاپ و نشركتاب های درسی ایران.





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:سه شنبه 12 فروردین 1399-12:08 ب.ظ

تلنگر (7)


   

                                     تلنگر (7)

                        اصلاً درست است نه اصلن!

   تنوین، نون ساکن است که در پایان کلمات عربی به سه صورتِ مفتوح یا نصب ( دو زبر یا 

    دو فتحه )، مکسور یا جرّ ( دو زیر یا دو کسـره ) و مضموم یا رفع ( دو پیش یا دو ضمّه ) 

    وجود دارد. تنـوین مفتوح نسبت به تنوین های مکسور و مضموم کاربرد بیشتری دارد. 

    این نوع کلمات هر گاه در جمله ای مشاهده شوند، از لحاظ دستوری نقش قیـد را دارند.

    باید توجه داشت که این نوع واژگان بر اساس شیوة نگارش و رسم الخط عربـی در زبان 

    فارسی رواج پیدا کرده اند و از آنجایی که آخر این کلمات صدای نون را می دهد؛ برخی 

    از افراد چه در نوشتار و اشعار خود و چه در فضـای مجازی، پایان این نوع واژگان را به 

    شکل نون می نویسند. مثلاً واژگانی چون: اصلاً، واقعاً، حقیقتاً، انصافاً، ضمناً، غیاباً، فعلاً، 

    مثلاً، قبلاً، ظاهراً، معمولاً و... را به صورتِ اصلن، واقعن، حقیقتن، انصافن، ضمنن، غیابن، 

    فعلن، مثلن، قبلن، ظاهرن، معمولن و ... به نمایش می گذارند که نادرست است.

    نکتة دیگر اینکه تنوین مخصوص واژگانی است که از زبان عرب گرفته شده است و در 

    زبان فارسـی به کار می رود. هر گاه کلمات فارسـی را با تنوین ذکر کنند، کاربرد آن 

    نادرست و پرهیز از آن واجب است. بنابراین کاربرد واژگان فارسی به شکل تنوین دار 

    مانندِ گاهاً، زباناً و جاناً نادرست است و می توان آنها را به شکل گاهـی، زبانـی و جانی 

    به کار برد.

 

                                          عباس رسولی املشی

                                 سه شنبه 12 / 1 / 1399  ـ  لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:یکشنبه 10 فروردین 1399-03:22 ب.ظ

تلنگر (6)


                

                                   تلنگر (6)


    دردِ دل درست است نه درد و دل!


    در زندگی خود با چه افرادی باید درد و دل کرد؟

    آیا درد و دل کردن با دیگران اشتباه است؟

    به جمله های بالا نگاهی بیندازید؟

    متوجه خواهید شد که کاربرد« درد و دل» در آن ها نادرست است.« درد» و « دل» هرکدام 

    مفهوم مستقلی دارند که با واو عطف به همدیگر متّصل شده اند و منظور نویسنده را در این 

    جملات نمی رسانند. اما « دردِ دل» که ترکیب اضافی ( مضاف و مضاف الیه) است و گاهی با 

    حذف کسرة اضافه کاربرد پیدا می کند و در آن صورت از لحاظ دستوری اسم مرکب است؛ 

    در معنای درد و غم و اندوه درونی به کار می رود. درد دل کردن یعنی غم و اندوه و ناگواری 

    ها و پیش آمدن ناملایمات زندگی خود را به دیگری گفتن و شرح دادن است.

    شاعران برجستة ادب فارسی نیز در اشعار خود به درستی از این ترکیب بهره گرفته اند:


     بدین سان درد دل بسیار می کرد

     به یوسف شوق خود اظهار می کرد     « جامی»


     ز درد دل اکنون یکی نامه من

     نویسم فرستم بدان انجمن      « فردوسی»


     درد دل دوستان گر تو پسندی رواست 

     هرچه مراد شماست غایت مقصود ماست     « سعدی»


      احوال من مپرس که با صدهزار درد        

      می بایدم به درد دل دیگران رسید      « صائب»


      غلام مردم چشمم که با سیاه دلی        

      هزار قطره ببارد چو درد دل شمرم       « حافظ»

 

                                    عباس رسولی املشی

                            یکشنبه 10 / 1 / 1399  ـ  لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:شنبه 9 فروردین 1399-03:16 ب.ظ

تلنگر (5)


                     

                                              تلنگر (5)

                                           خُرد یا خورد!


     « لطفاً برای خرید نان، پول خورد داشته باشید.»

      در زندگی روزمرة خود بارها به چنین جمله هایی در موضوع های گوناگون برخورد کرده ایم 

      که زینت بخش ورودی برخی از مغازه ها شده اند یا حتّی در نوشته های افراد یا نشریات با 

      آن مواجه بوده ایم!

      بعضی ها دقّت کافی را در استفاده از واژگان مناسب ندارند. باید توجّه داشته باشیم که واژة 

     « خورد» بن ماضی از مصدر خوردن است و در معانی خوراک، طعام، فرو بردن غذا از گلو و... 

      به کار می رود. البته همین واژه در همنشینی با کلمات دیگـر گاهـی معانـی مجازی پیـدا 

      می کنـد، اما کلمة « خُرد» به معنای کوچک، اندک، کم، ناچیـز، ریـز و ... است و پول خُرد 

      یعنی پولی که ارزش آن ناچیز و اندک است.

      برای تشخیص و بهره گیری هر یک از این دو واژه در ترکیبات یا جملات باید به همنشینی 

      آن ها با کلمات دیگر توجه داشته باشیم. بنابراین در جملة آغازین متن باید بنویسیم:

      « لطفاً برای خرید نان، پول خُرد داشته باشید.»


                                         عباس رسولی املشی

                                   شنبه 9 / 1 / 1399  ـ  لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:دوشنبه 12 اسفند 1398-11:07 ب.ظ

تلنگر (4) ـ بذار درست است نه بزار!


             

                                     تلنگر (4)

                            بذار درست است نه بزار!


    واژة « گذاشتن» در زبان فارسی کاربرد فراوانی دارد. این کلمه در معنای حقیقی

    « نهادن و قرار دادن» به کار می رود و مجازاً به معنای وضع کردن، تأسیس کردن 

    و ... است.

    این مصدر که بن ماضی و مضارع آن به ترتیب « گذاشت» و « گذار» است؛ در زبان 

    محاوره به صورت « بذار» به کار می رود و وقتی که برای اجرا و انجام کاری به کسی 

    فرمان می دهیم یا از کسی درخواست کاری را می کنیم، از آن بهره می گیریم. 

    مانند: کتاب ها رو در قفسه بذار.

    امّا به جرأت می توانم بگویم که در نوشتار محاوره ای یا در فضای مجازی بیش از 

    نود درصد افراد آن را به صورت « بزار» می نویسند که نادرست است.


                                  عباس رسولی املشی

                          دوشنبه 12 / 12 / 1398 ـ لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:دوشنبه 21 بهمن 1398-09:39 ب.ظ

یک سینه سخن برای گفتن دارم


                                      یک سینه سخن برای گفتن دارم




                                                  فصل نامه آوای املش
                                   سال چهارم - شماره چهاردهم - ۱۳۹۵



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:چهارشنبه 18 دی 1398-12:33 ق.ظ

با شاعر کوچه


                                                     با شاعر کوچه
                 به مناسبت سالگرد درگذشت ستایشگر خوبی ها و زیبایی ها،
                         شاعر برجسته معاصر، زنده یاد فریدون مشیری


                                              نشریه نقش قلم
                                         دوشنبه 24 آبان 1389 
                                               شماره 3246



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:یکشنبه 8 دی 1398-09:13 ق.ظ

نوبت آینه ( محمدولی مظفری کجیدی)


                                    نوبت آینه ( محمدولی مظفری کجیدی)



   
   ** منابع:
     ـ عباسی، هوشنگ ( 1376)، شاعران گیلک و شعر گیلکی،چاپ اوّل، رشت: نشر گیلکان.
    ـ جکتاجی، م.پ ( 1366)، گیلان نامه ( مجموعه مقالات گیلان شناسی)، جلد اوّل، چاپ اوّل، 
       رشت: انتشارات طاعتی.
    ـ جکتاجی، م.پ ( 1369)، گیلان نامه ( مجموعه مقالات گیلان شناسی)، جلد دوم، چاپ اوّل، 
       رشت: انتشارات طاعتی.

                                                      روزنامه نسیم
                                           سه شنبه ۴ آبان ۱۳۹۵
                                                  شماره ۵۰۳۰

    ** این مقاله به همراه منابع آن در کتاب « نوبت آینه » این جانب درج شده است.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 7 تیر 1398-12:47 ب.ظ

عنوان برای شعر


                             
      

                         «عنوان برای شعر»


   عنوان در شعرهای شاعران گذشته دیده نمی شود و بیشتر اشعاری که از شاعران گذشته 

   برای ما به ارمغان رسیده است، بدون عنوان است. اگر هم در کتاب ها یا مطبوعات، شعری

   را با « عنـوان» از شـاعران گذشته می بینیم؛ معمولاً محققان یا مسئولان صفحات شعر 

   مطبوعات برای این گونه شعرها، نام و عنوان انتخاب کرده اند. امّا در شعر شاعران امروز با 

   عنوان در شعر مواجه می شویم و درستِ آن نیز همین است. گذاشتن نام و عنوان جامع 

   برای یک شعر به مهارت شاعر بستگی دارد. گاه ما می بینیم نام و عنـوانی را یک شاعر 

   برای شعرش انتخاب کرده است، هیچ گونهتناسبی با موضـوع و محتوای شعر ندارد. امّا 

   برعکس، بعضی از شاعران نام و عنـوانی جامع و کاملی برای شعرهای خود برمی گزینند 

   که با خواندن عنوان شعر، به موضوع شعر پی می بریم.

   ما در علم بدیع به آرایه ای به نام « براعت استهلال» برمی خوریـم که این آرایه از گروه

   بدیع معنوی محسوب می گردد. اگر بین مقدمه یک شعر یا مطلب با موضـوع آن تناسب 

   معنایی اجمال و تفصیل باشـد، یعنـی از مطالعه مقدمه مختصر، جوّ کلّی شعر یا مطلب 

   آشکار گردد ، به آن آرایه « براعت استهلال» می گویند.

   بنابراین باید گفت بین عنوان یک شعر با کلّ شعر ، آرایه «براعت استهلال» وجود دارد. 

   یعنی این که از مطالعه عنـوان شعر ، جوّ کلّی شعر برای ما آشکار می گردد. به عبارت 

   دیگر می توان گفت: عنوان شعر همان شناسنامه شعر است.

                            

                                       عباس رسولی املشی





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:سه شنبه 15 آبان 1397-01:12 ب.ظ

تحلیل و زیبایی شناسی داستان طنز « كباب غاز » محمّدعلی جمال زاده

 
                    


        تحلیل و زیبایی شناسی داستان طنز «كباب غاز» محمّدعلی جمال زاده

** چكیده

طنز در ادب فارسی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در طنز با دست مایة خنده و شوخی به نشان دادن عیب ها و زشتی ها و مفاسد فرد و اجتماع پرداخته می شود. بنابراین هدف طنز، هشداردادن، اصلاح نابه سامانی ها و ناهنجاری های فرد و اجتماع می باشد. در ایران آثار انتقادی و طنز همواره در تمام دوران دیده شده و مورد توجّه قرارگرفته است .

یكی از طنزپردازان مشهور معاصر، استاد محمّدعلی جمال زاده است كه با انتشار مجموعه داستان « یكی بود یكی نبود » تحوّلی در داستان نویسی ایجاد نمود .

استفاده ازتوصیف های پراطناب و نیش آلود، عنصر طنز و شوخـی مآبـی ، بهره گیری ازكلمات، اصطلاحات و تركیبات عامیانه، عبارت های كنایی و ضرب المثل ها، استفاده از عناصر خیال و ... از ویژگی های آثار جمال زاده است.

داستان طنز« كباب غاز » نیز كه از بهترین آثار جمال زاده و ادب فارسی به حساب می آید، از چنین ویژگی هایی برخوردار است.

كلمات كلیدی:

طنز ـ داستان  ـ  محمّدعلی جمال زاده  ـ  توصیف ـ كنایات  ـ اصطلاحات عامیانه  ـ  ضرب المثل  ـ كباب غاز

*  طنز و جایگاه آن در ادب فارسی

طنز واژه ای عربی و به معنی تمسخر و استهزا است و دراصطلاح ادب به آن دسته ازآثار ادبی اطلاق می گردد كه با دست مایة آیرونی 1 و تهكّم و طعنه به استهزا و نشان دادن عیب ها ، زشتی ها ، نادرستی ها و مفاسد فرد و جامعه می پردازد .

اگر چه ذات و طبیعت طنز با خنده و شوخی سرشته شده است، امّا در طنز هدف اصلی خنداندن نیست بلكه خنده وسیله ای برای نشان دادن معایب، زشتی ها، نارسایی ها و آگاه كردن اذهان به عمق رذالت ها و خباثت می باشد.

طنزنویس با اثرش به ظاهر خنده ای بر لب خواننده می نشاند، امّا درباطن انسان را به تفكّر و تأمّل وادار می كند. او انگارذرّه بینی برمی دارد و مفاسد و بدی ها را به شكلی اغراق آمیز بزرگ جلوه می دهد تا این معایب مورد توجّه قرارگیرد و اصلاح گردد یا مانندكاریكاتوریستی قسمتی از اثر خود را برجسته تر از قسمت های دیگر به نمایش می گذارد تا توجّة خواننده به آن بخش معطوف گردد.

خندة نهفته در طنز، خندة تلخ و دردناك و از روی علاقه و دلسوزی است. در ابتدا ممكن است فرد یا افراد مورد خطاب راناراحت كند، امّا وقتی كه شخص یا اشخاص با تأمّل به موضوع بنگرند، تازه ممنون طنزنویس هم می شوند. بنابراین می توانیم عنوان كنیم كه هدف اصلی طنز، اصلاح و تزكیه است نه سرزنش و اذیت و آزار.

در واقع طنز با برجسته نمودن بدی ها و مفاسد، انسانی را كه فطرت نیك خود را از یاد برده است، از این غفلت به در می آورد و او را به مسیر حقیقی و فطری اش رهنمون می شود.

طنزنویس در واقع مانند یك پزشك عمل می كند. با نیشتریا كارد جرّاحی زخمی را بربدن بیمار وارد می كند، امّا قصد وی اذیت و آزار بیمار نیست بلكه هدف درمان او است. روی همین اصل است كه هیچ گاه بیمار با پزشك به مقابله برنمی خیزد؛ چون به خوبی به هدف او آگاه است. در یك دیدگاه كلّی می توانیم بگوییم كه در طنز هدف، هشدار دادن، اصلاح نابه سامانی ها و ناهنجاری های فرد و اجتماع است.

جاناتان سویفت ( 1667 ـ 1745 )2 طنز راچنین تعریف می كند: « آینه ای است كه بینندگان آن عموماً چهرة كسی جز خودشان را در آن كشف می كنند و این علّت عمدة استقبالی است كه نسبت به طنز در دنیا وجود دارد و باز به همین خاطر است كه كمتر كسی از آن می رنجد ».

آثارانتقادی، به خصوص سروده های انتقادی، در تمام دوران دیده شده است امّا شاهد بوده ایم كه هرگاه فضای جامعه برای انتقاد مستقیم و صریح آماده نبوده است، طنز جولان داده است. بارزترین ادواری كه می توان از شكوفایی طنز نام برد، مربوط به قرن های هفتم و هشتم، دورة مشروطه و عصرحاضر می باشد.

عبید زاكانی، فخرالدین علی صفی، علی اكبر دهخدا، نسیم شمال، محمّدعلی جمال زاده، ابوالقاسم حالت، ایرج پزشكزاد و كیومرث صابری « گل آقا » از طنزپردازان بزرگ گذشته و معاصر به شمار می آیند. هرچند كه رگه هایی از طنز را نیز در آثار بزرگانی چون حافظ، سعدی، مولوی، جامی و ... می بینیم.

امّا یكی از طنزپردازان برجستة معاصر، استاد محمّدعلی جمال زاده، پدر داستان نویسی نوین 3 است كه در این بخش از مقاله به زندگی، فعّالیّت های ادبی، ویژگی های آثار و همچنین تحلیل و زیباشناسی داستان طنز « كباب غاز » وی خواهم پرداخت.

*  زندگی ، فعّالیّت های ادبی و ویژگی های آثار محمّدعلی جمال زاده

محمّدعلی جمال زاده فرزند سیدجمال الدین اصفهانی 4 در سال 1274 شمسی در اصفهان چشم به دنیا گشود و در همان شهر تحصیلات مقدماتی و ادبی خود را گذراند. در هفده سالگی برای تحصیل به بیروت رفت و سپس رهسپار پاریس شد. آنگاه در آلمان، سوئیس و نیز عثمانی و عراق رفت و آمد و فعّالیّت سیاسی نمود و بالاخره برای همیشه در سوئیس ساكن شد .جمال زاده هرچند سال ها دوراز ایران روزگار گذراند، امّا همیشه به یاد ایران بود. وی در بغداد نشریة « رستاخیز» را به همراهی ابراهیم پورداوود و در آلمان نشریة « كاوه » را به همراهی حسن تقی زاده منتشر كرد.

جمال زاده نخستین داستان خود را در سال 1300 شمسی با عنوان « فارسی شكر است » در مجلّة « كاوه » چاپ كرد و سپس آن را به همراه پنج داستان دیگر در مجموعة « یكی بود یكی نبود » به چاپ رسانید. انتشار مجموعه داستان « یكی بود یكی نبود » در ایران واكنش های تندی برانگیخت .

 یحیی آرین پور 5 در بارة آن نوشته است: « اوّلین كتابی است كه برخلاف عادت به زبان محاورة معمولی نوشته شده بود و ولوله و غوغایی در ایران برپا كرد. گروهی نویسنده را به بی ذوقی وبی سلیقگی متّهم كردند كه فن نویسندگی راتا حدّ قبول عامّه تنزّل داده و نیز به جامعه و آداب ایرانی اهانت كرده است».

در این داستان ها، گوشه هایی از زندگی ایرانیان دردورة مشروطه به صورتی انتقادی و با نثری ساده، طنزآمیز و آكنده از ضرب المثل ها و اصطلاحات عامیانه بیان شده است. به اعتبار همین كتاب، جمال زاده را آغازگر سبك واقع گرایی در نثر معاصر فارسی و پدر داستان نویسی دانسته اند. انتشار این كتاب سرآغاز راه داستان نویسی با طرز و انشای جدید و پیامد و پایان یك راه طولانی بود كه نثر نویسان پیش از جمال زاده در دوره ی قاجاری آن را تجربه كرده بودند.

جمال زاده بر اثر آشنایی با آثار فرنگی و نویسندگانی چون آنتوان چخوف، نیكلای گوگول، مولیر و ولتر به داستان كوتاه فارسی شكلی تازه بخشید. وی به طور گسترده ای از زبان مردم شامل كلمات، تعبیرات، اصطلاحات و ضرب المثل ها، ساخت صرفی ونحوی و لهجه ها برای رونق داستان های خود بهره گرفت تا نثر را به زبان مردم وطبیعت آنان نزدیك سازد.

درون مایة داستان های جمال زاده ساده است؛ بی آن كه قهرمان و چهره های داستانی او تحلیل روانی شوند. وی خصوصیات اخلاقی قهرمانان داستان خود را با زبانی روایی و گاه آمیخته با شوخی و لطیفه بیان می كند. نثری شیرین و پُر از اصطلاحات عامیانه دارد و همین خصیصة بارز او است كه نوشته هایش را شیرین و خواندنی كرده است. توصیف داستان های او دقیق و توأم با طنز است. اطناب در توصیف ها از ویژگی های داستان های وی است.

جمال زاده تاكید بسیار داشت كه زبان نوشتار را به زبان گفتار نزدیك كند. در واقع آثار او بیش از هر چیز از نظر تاریخ قصّه نویسی ( ساختار نوین ) و ایجاد نثر راهنما ( نثر ویژة داستان ) ارزش دارد.

یكی از نشانه های ویژة جمال زاده در میان داستان نویسان ایران، آگاهی فراوان او از ادبیّات گذشته و معارف اسلامی است. جمال زاده با نثر سادة خود تحوّلی اساسی در نویسندگی به وجود آورد.

به طور كلّی سبك جمال زاده را در داستان نویسی می توان در چهار دسته بیان نمود:

الف ـ توصیف های پُر اطناب و نیش آلود      ب ـ عنصرطنز و شوخی مآبی        پ ـ ویژگـی های سبك واژگانـی و بافت صرفی و نحوی ( 1 ـ نكات صرفی 2 ـ نكات نحوی )      ت ـ زیباشناسی نثر جمال زاده  ( 1 ـ بسامد بالای كنایات و اصطلاحات عامیانه  2 ـ تشبیه به ویژه تشبیهات مركب  3ـ فراوانی تركیب های تشبیهی واستعاری  4 ـ تنسیق الصفات  5 ـ جناس  6 ـ سجع  7 ـ به كارگیری مراعات نظیر  8 ـ تلمیحات )6

آثار محمّدعلی جمال زاده عبارت اند از: یكی بود یكی نبود ( 1300 )، دارالمجانین ( 1321 )،  تلخ و شیرین ( 1322 )، قلتش دیوان ( 1325 )، صحرای محشر( 1326 )، راه آب نامه ( 1326 )، معصومه شیرازی (1333 )، سروته یك كرباس( 1334 )، شاهكار ( 1337 )، كهنه و نو ( 1338 )، غیرازخدا هیچ كس نبود ( 1340 ) و چندین داستان وتحقیق دیگر .

از میان ترجمه های او نیز باید از نمایش نامه ی « ویلهلم تل » اثر « شیلر » نویسنده ی آلمانی و « قهوه خانه ی سورات » اثر « برنادن دوسن پیر» نام برد.

محمّدعلی جمال زاده در سال 1376 شمسی در ژنو ( سوئیس ) چهره در نقاب خاك كشید.

*  تحلیل وزیباشناسی داستان طنز « كباب غاز » نوشته ی محمّدعلی جمال زاده

داستان « كباب غاز » یكی از زیباترین داستان های طنز جمال زاده و نیز ادب فارسی محسوب می گردد. پیام اصلی داستان این است كه : سرچشمة بسیاری از مشكلات، بدبختی ها و بلاها از خود ِ انسان است. به عبارت دیگر: هر بلایی سرِ انسان می آید، از خودی است و در واقع به ضرب المثل مشهور « از ما ست كه بر ما ست » اشاره دارد و در نگاهی دیگر نویسنده گریزی نیز به شعری از ناصرخسروقبادیانی با مطلع : « روزی ز سرِ سنگ عقابی به هوا خاست / وندر طلب طعمه پر و بال بیاراست » زده است.

این داستان از زاویة دید اوّل شخص روایت می گردد و راوی كسی جز نویسندة داستان نیست. شخصیّت هایی كه در داستان حضوردارند

عبارتند از: نویسنده، عیال نویسنده، مصطفی و همكاران اداری نویسنده. هرچند در ظاهر امر شخصیّت اوّل داستان كسی جز نویسندة داستان نیست، امّا اگر خوب دقیق شویم می بینیم كه قهرمان اصلی داستان مصطفی است. مصطفی اگرچه از دیدِ راویِ داستان، فردی پخمه، بی دست و پا و چُلمن توصیف می گردد، ولی درحضورمهمانان چهره ای متفاوت از اورا شاهد هستیم؛ انسانی با شخصیّت،آگاه و متكلّم وحده و مجلس آرای بلامعارض است. چیزی كه خیلی جالب است این كه در بخش پایانی داستان و در آن جایی كه كشیده ای را از راویِ داستان نوش جان می كند، باز مصطفی فردی بی دست و پا جلوه می كند و این دوگانگی شخصیّت برای مخاطب جای تأمّل است.

از جمله ویژگی های نثر داستان «كباب غاز» و به طور كلّی نثر جمال زاده، طنزهای اجتماعی است كه اغلب در آثار جمال زاده به صورت توصیف شخصی و در قالب كلمات و جملات نشان داده می شود.

در این داستان طنزآمیز،جمال زاده با به كارگیری اصطلاحات عامیانه می كوشد یكی ازمسائل اجتماعی را به خوانندةخود نشان دهد. همچنین در این داستان با برخی از چهره ها و شخصیّت های جامعه نیز آشنا می شویم ؛ افرادی كه با زبان بازی امور خود را به پیش می برند.

در اینجا به نمونه هایی از توصیفات زیبای جمال زاده، كه اغلب اطناب دارد ، به ویژه درباره ی مصطفی اشاره می گردد:

ـ  مصطفی پسرعموی دختردایی خالة مادرم می شد. جوانی به سنّ ِبیست و پنج یا بیست و شش. لات و لوت وآْسمان جُل و بی دست وپا و پخمه و تا بخواهی بدریخت و بدقواره.

ـ دیدم ماشاءالله چشم بد دور، آقا واترقّیده اند. قدش درازتر و تك و پوزش كریه تر شده است. گردنش مثل گردن همان غاز مادرمُرده ای بود كه همان ساعت در دیگ مشغول كباب شدن بود.

ـ چنان بادكرده بود كه راستی راستی تصوّر كردم دو رأس هندوانه از جایی كش رفته و در آن جا مخفی كرده است.

ـ مصطفی به عادت معهود ابتدا مبلغی سرخ و سیاه شد و بالاخره صدایش بریده بریده مثل قلیانی كه آبش راكم و زیاد كنند، از نی پیچ حلقوم بیرون آمد.

ـ مانند قحطی زدگان به جان غاز افتادند و در یك چشم به هم زدن، گوشت و استخوان غاز مادرمُرده مانند گوشت و استخوان شتر قربانی در كمركش دوازده حلقوم وكتل و گردنة یك دوجین شكم و روده مراحل مضغ و بلع و هضم و تحلیل را پیموده یعنی به زبان خودمانی رندان چنان كلكش را كندند كه گویی هرگز غازی قدم  به عالم وجود ننهاده بود!

ویژگی دیگر این داستان، بهره گیری نویسنده از عناصرخیال ازجمله :تشبیه ،استعاره ، متناقض نما ،مراعات نظیر، سجع و ... در توصیفات است. به ویژه آرایة تشبیه كه ملموس تر و برجسته تر است:

ـ گردنش مثل گردن همان غاز مادرمُرده بود. ( تشبیه )

ـ صدایش بریده بریده مثل صدای قلیانی كه آبش را كم و زیاد كنند. ( تشبیه )

ـ مصطفی خرامان چون طاووس مست وارد شد. ( تشبیه )

ـ چشمش مثل مرغ سربریده مدام این طرف و آن طرف می دوید. ( تشبیه )

ـ معدة انسان كه گاوخونی زنده رود نیست. ( تشبیه )

ـ دیگران مانند قحطی زدگان به جان غاز افتادند. ( تشبیه )

ـ غاز گلگونم طعمه ی این جماعت كركس صفت شده. ( تشبیه )

ـ این جوان نمك ناشناس را مانند موشی كه از خمرة روغن بیرون كشیده باشند بیرون انداختم. ( تشبیه )

ـ  به زنم گفتم شرّ این غول بی شاخ و دم را از سرِ ما بِكَن. ( غول بی شاخ و دم استعاره از مصطفی )

ـ  با همان زبانِ بی زبانی نگاه، حقّش را كف دستش می گذاشتم . ( پارادوكس یا متناقض نما در « زبانِ بی زبانی » )

ـ  گوشت و استخوان غازمادرمُرده مانند گوشت و استخوان شترقربانی دركمركش دوازده حلقوم وكتل و گردنة یك دو جین شكم و روده مراحل مضغ و بلع و هضم و تحلیل را پیموده. ( مراعات نظیر )

ـ  گویی حنجره اش دو تنبوشه داشت: یكی برای بلعیدن لقمه و دیگری برای بیرون دادن حرف های قلنبه. ( سجع )

ـ  مرا به یاد بی ثباتی فلك بوقلمون و شقاوت مردم دون و مكرو فریب جهان پتیاره و وقاحت این مصطفای بدقواره انداخته بود. ( سجع )

یكی دیگر ازویژگـی های داستان « كباب غاز» واز شیوه های مهمّ نویسندگی جمال زاده برای تاثیرگذاری بیشتر برمخاطب؛ به كاربردن كنایات، امثال و اصطلاحات عامیانه است. آن چه در این داستان بارزتر است، كنایات فراوان است.

ـ كلمات، اصطلاحات و تركیبات عامیانه:

كیفور، شكوم ، یك ریز، چُلمن ، شش دانگ ، بچّه قنداقی ، چلاق ، بی بروبرگرد ، قرار و مدار، خرت و پرت ، سال آزگار ، دیلاق ، تك و پوز ،

پرت و پلا ، خانه خراب ، ورانداز ، بی چشم و رو ، مالیّه ، لات و لوت ، پخمه ، غول بی شاخ و دم ، دِ بگیر ، نازشست ، اِلّا و لله ، بی پا و بی معنی ، آسمان جُل ، بی دست و پا ، كِش رفتن ، قلنبه ، خاك به سر ، لات ولوت ، شخص شخیص ، كشیده و ...

ـ عبارت های كنایی و ضرب المثل ها :

دل به دریا زدن ، پشت دست را داغ كردن ، چند مَرده حلّاج بودن ، سماق مكیدن ، كبّادة شـعر و ادب كشیدن ، سر به مُهر بودن ، پاپَی شدن ، شیوه ای سواركردن ، از بر شدن ، گره به دست كسی گشوده شدن ، دست و پا كردن ، تیر از شست رفته باز نمی گردد ، چشم جایی را ندیدن ، دست به دامان كسی شدن ، خود را از تك و تا انداختن ، جلوی كسی درآمدن ، شكم را صابون زدن ، نمك ناشناس ، دریك چشم به هم زدن ، خاك بر سر ریختن ، تا خرخره خوردن، لباس قالب بدن كسی در آمدن ، روی كسی را زمین انداختن ، از ما ست كه بر ما ست، كلكش را كندن،

برای كسی پایی افتادن ، شرّ كسی را از سر كندن ، آب به دهان خشك شدن ، هرگلی هست به سر خودت بزن ، همه گوش شده بودند و ایشان زبان ، سَرِدماغ آمدن ، این یك دم را دیگر خوش نخواند ، شاخ درآوردن ، مهار شتر را به  كدام جانب كشیدن ، دلی ازعزا درآوردن ، زیر بغل كسی را گرفتن ، چانه ی كسی گرم شدن ، كاسه و كوزه یكی شدن ، ماسیدن توطئه برای كسی ، دامن از دست رفتن ، فنرش در رفته بود ، از زیر سنگ هم شده چیزی را پیداكردن ، خط برسرِ چیزی كشیدن ، میهمانی را پس خواندن ، دماغ سوخته شدن ، كاه از خودمان نیست كاهدان كه از خودمان است ، سرِسوزنی ، شستش خبردار شده بود ، نارو زدن ، چین به صورت انداختن ، درمحظور گیركردن ، حساب كار را كردن ،

حقّش را كف دستش گذاشتن .

ویژگی دیگر این داستان ، استفاده از مركب اتباعی 7 است. مانند: خرت و پرت ، پرت و پلا ، قرار و مدار ، لات و لوت و ...

نكتة جالب تر این كه در این داستان به اعتقادی عامیانه نیز اشاره گردیده است. اعتقاد به این كه اگر در میهمانی اوّل ، بعد از عروسی ، چیزی عاریه ازكسی گرفته شود و وارد خانه گردد ، بچّة اوّل خانواده می میرد.

امّا جذاب ترین بخش داستان كوتاه به نقطة اوج 8 آن برمی گردد. درداستان های كوتاه معمولاً نقطة اوج را در  قسمت پایانی آن می بینیم كه در « كباب غاز » نیز این گونه است . هنگام آوردن كباب غاز برای مهمانان و ماجراهایی كه بعد از آن رخ می دهد، بخش هیجانی این داستان را دربر می گیرد .

نكتة آخر این كه : محمّدعلی جمال زاده با استفاده از توصیفات زیبا ، عناصرخیال ، كنایات ، مثل ها ، اصطلاحات عامیانه و به ویژه بهره گیری از عنصر طنز، داستانی را خلق كرده است كه خواننده را ازآغاز تا پایان داستان به دنبال  خود می كشاند و با خود درگیر می سازد.

 

«  عباس رسولی املشی »

كارشناس ارشد زبان و ادبیّات فارسی

سرگروه و دبیر دبیرستان های شهرستان رودسر

 

** پانوشت

1 ـ  آیرونی به معنی عام، صناعتی است كه نویسنده یا شاعر به واسطة آن، معنایی مغایر با بیان ظاهری در نظر دارد.

2 ـ چهرة برجستة طنز انگلیس

3 ـ بعضی از پژوهشگران گیلانی با توجّه به داستان واره هایی كه از افصح المتكلمین املشی در روزنامة « خیرالكلام» در عصر مشروطه به چاپ رسیده است؛ وی را به عنوان اوّلین داستان نویس گیلان و پیشگام در داستان نویسی معاصر به حساب آورده اند.

4ـ  واعظ نامدار روزهای انقلاب مشروطه خواهی

5 ـ  مؤلف كتاب « از صبا تا نیما  »

6ـ  بررسی داستان امروز ( از دیدگاه سبك و ساختار )، زكریا مهرور ، صص 25 ـ 19

7ـ  به تركیبی كه جزءِ دوم آن معنی نداشته باشد و برای تاكید لفظ اوّل می آید، مركب اتباعی می گویند.

8ـ  نقطة اوج درلغت به معنی صعود تدریجی و رسیدن به بالای نردبان وپلكان است و در اصطلاح داستانی لحظه ای است كه كشمكش به بحرانی ترین درجه از قوّت می رسد و معمولاً قهرمان داستان به نحوی به مرحله ی تصمیم گیری یا تشخیص موقعیّت نائل می شود، عمل داستانی  پس از آن در سراشیبی فرود قرار می گیرد و به سوی وضوح یافتن نتیجه می رود. ( هنر داستان نویسی ، ابراهیم یونسی )

 

منابع :  

1 ـ  داد، سیما ، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ چهارم ، انتشارات مروارید، 1380      

2ـ   مهرور، زكریا ، بررسی داستان امروز ( از دیدگاه سبك و ساختار )، چاپ دوم،  انتشارات تیرگان ، 1383      3 ـ  استعلامی، محمّد، بررسی ادبیّات امروز ایران

4 ـ  یونسی، ابراهیم، هنر داستان نویسی ، انتشارات امیركبیر

5 ـ  حاكمی، اسماعیل ، ادبیّات معاصر، چاپ اوّل ، دانشگاه پیام نور ، آبان 1372

6 ـ  داودی، حسین و دیگران ، كتاب درسی ادبیّات فارسی ( 2 )، چاپ اوّل، شركت چاپ و نشركتاب های درسی ایران ، 1377

7 ـ  ذوالفقاری، حسن ، راهنمای ادبیّات فارسی سال دوم دبیرستان، چاپ سوم، انتشارات منشور دانش ، 1379

8 ـ  سنگری، محمّد رضا و دیگران، كتاب درسی ادبیّات فارسی ( 2 ) دوره ی پیش دانشگاهی، چاپ هشتم، شركت چاپ و نشركتاب های درسی ایران، 1381




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 30 شهریور 1397-12:49 ب.ظ

خاطره ای از زنده یاد فریدون مشیری


            

                    

                       « بنشین تا بقیّه ی شعرم را بخوانم »

                    ( خاطره ای از زنده یاد فریدون مشیری )


  وصلت برادرخانم این جانب با دختر آقای اسماعیل فتحی« از بستگان نزدیک زنده یاد فریدون مشیری» 

  سبب می شـد تا گاه گداری با ایشان دیدار داشته باشم. معمولاً این ملاقات ها در منـزل پدرخانمم در 

  شهرستان املش صورت می گرفت. آقای فتحی با بیان شیرین خود از هر دری سخن می گفتند و به ویژه 

  از رفت و آمدها و برخوردهایی که با مرحوم مشیری داشتند .

  یادم می آید که در یکی از روزهای سال 1383 ایشان به همراه همسرشان به منزل پدر خانمم آمدند و 

  در یک شب خاطره انگیز که بنده نیز در آن جمع صمیمی حضور داشتم؛ آقای فتحی باز هم از خاطرات 

  خود با مرحوم مشیری صحبت به میان آوردند .

  ایشان عنوان کردند : در بحبوحه ی جنگ عراق با ایران در آن زمان هایی که شهر تهران با هواپیماهای 

  عراقی بمباران می شد؛ یک شب در منزل مشیری مهمان ایشان بودیم . داشت برایم یکی از تازه ترین 

  اشعار خود را قرائت می کرد که صدای آژیر قرمز بلند شد. ناخودآگاه من بلند شدم تا به سوی پناهگاهی 

  بروم. جناب مشیری با آرامش خاطری مثال زدنی دست های مرا گرفت و گفت: کجا می خواهی بروی؟

  بنشین تا بقیّه ی شعرم را بخوانم.


                                             عباس رسولی املشی




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:پنجشنبه 1 شهریور 1397-08:59 ق.ظ

چه شبیخون قشنگی زده آغاز نگاهت



                                 « چه شبیخون قشنگی زده آغاز نگاهت »

در دهه های شصت و هفتاد شاهد فعالیت های ارزشمندی در زمینه های ادبی، هنری و فرهنگی توسط اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان با مدیریت آیت الله شیخ حسن مظفری بودیم. از جملة این فعالیت ها می توان به برگزاری مسابقات فرهنگی و هنری به مناسبت دهه فجر اشاره کرد.

دو سه ماه قبل از دهه فجر 1372 بود که فراخوان مسابقات در سراسر گیلان توزیع شد و من در مسابقة شعر شرکت کردم. چند شعر با موضوع آزاد ارسال کردم. یادم هست که غزل « سبز شمالی» و رباعی « گیل» را نیز فرستاده بودم. این طوری که بعدها شنیدم داوران مسابقة شعر، آقایان غلامرضا مرادی صومعه سرایی، بهمن صالحی و یکی دو نفر دیگر از شاعران مطرح گیلان بودند.

چند روز به دهه فجر مانده بود؛ از اداره کل با من تماس گرفتند که رتبة اوّل مسابقة شعر را کسب کرده ای و از بنده دعوت شد تا در مراسمی که به همین منظور قرار بود در مجتمع فرهنگی و هنری در پشت لبِ آب رشت برگزار شود، حضور پیدا کنم. با خوشحالی فراوان در تاریخ یاد شده در مراسم شرکت کردم. مجری برنامه آقای غلامرضا مرادی بود. ابتدا حاج آقا مظفری سخنرانی نمودند و به دنبال آن شاهد چند برنامه متنوع بودیم. سرانجام نوبت به اعلام اسامی نفرات برتر مسابقة شعر رسید. من رتبة اول را به دست آوردم و خانم زهرا سیاوش آبکنار رتبة دوم را کسب کرد. برای گرفتن جایزه نامم را صدا زدند. جایزة بنده لوح تقدیر و یک ربع سکّه بهار آزادی بود که از دستان حاج آقا مظفری دریافت کردم.

هنوز دو سه دقیقه ای از نشستن سرِ جایم می گذشت که جوانی پیشم آمد و گفت: گزارشگر ما از صدا و سیما بیرون سالن منتظرتان هستند تا مصاحبه ای با شما داشته باشند. وقتی از سالن خارج شدم، خانم جوانی را دیدم که میکروفن به دست آماده مصاحبه است و آقایی که با دو متر فاصله دوربینش را کاشته بود و فیلمبرداری می کرد.

خانم گزارشگر از من خواست در ابتدا شعری بخوانم؛ سپس به چند سوالش پاسخ دهم و در پایان یکی از تازه ترین سروده های خود را قرائت کنم. شروع به خواندن غزل « سبز شمالی » کردم و در ادامه به چند سوال او در مورد چگونگی آغاز به کار شعر و شاعری، مشوقان من در این امر و ... پاسخ دادم. ایشان در پایان از من خواست تا شعر دیگری را بخوانم. شعر عاشقانه « اعجاز نگاه » را تازه سروده بودم. بدون این که توجهی به این موضوع داشته باشم که یک خانم جوان به عنوان گزارشگر رو به روی من قرار گرفته است، شروع به خوانش ِآن کردم:

چه شبیخون قشنگی زده آغاز نگاهت

باز هم صید خودش كرده مرا ، بازِ نگاهت

چشم هایت به من افتاد و مرا باز صدا زد

می كَشد پای مرا سوی تو آواز نگاهت

چشم زیبای تو را دیدم و این معجزه كافی ست

من كه ایمان به تو آوردم و اعجاز نگاهت

آمدم با تو بگویم كه به من بی تو چه رفته ست

مات و مبهوت شدم من به برانداز نگاهت

دوستت دارم و دانی كه گرفتار تو هستم

می كُشد این دل بیمار مرا ناز نگاهت

گوی جادویی چشم تو چنان شیفته ام كرد

آمدم تا كه بگویی به من آن راز نگاهت

تو كه زیبایی آمیزش موسیقی و شعری

به! چه آهنگ قشنگی ست درآن ساز نگاهت

كاش حرفی نزند چشم تو از دور شدن ها

بدترین لحظه ی من دوری آن ناز نگاهت

با شور و حالی خاصی داشتم این غزل را می خواندم. همین که به مصراع اوّل بیت سوم رسیدم، متوجه شدم که خانم گزارشگر اشاره ای به همکارش کرد و مرد جوانی به او نزدیک شد و او میکروفن را به دستش داد و به سرعت دور شد.

من، بی خیال به خوانش شعرم ادامه دادم و تازه پس از خواندن آن فهمیدم که ماجرا از چه قرار است!


                                               عباس رسولی املشی

                                       شنبه 27 / 5 / 1397  ـ  لنگرود





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:سه شنبه 16 مرداد 1397-09:37 ق.ظ

در قاب گل ها

 

                                  

                                                « در قاب گل ها »

                     ( با یادی از سیمین دخت وحیدی شاعرتوانای معاصر ) 

در جامعه ادبی امروز ما کم نیستند پیشکسوتانی که صادقانه و عاشقانه و به دور از هیاهو و جنجال های ادبی به فعالیت های ارزشمند ادبی و فرهنگی خود ادامه می دهند. چنین شخصیت های تاثیرگذار ادبی، زندگی خود را وقف فرهنگ کشورشان می نمایند و هدایتگر و چراغ راه شاعران و نویسندگان مبتدی برای رسیدن به قلّه ادبیات هستند. از جمله این چهره های تاثیرگذار می توان از بانوی شعر ایران یعنی سیمین دخت وحیدی نام برد.

                                                                                        *

من از سال 1365 سرودن شعر را آغاز کردم. در آن سال ها دنبال مکانی فرهنگی می گشتم که بتوانم در آنجا در امر شعر و شاعری پیشرفت نمایم. شنیده بودم که حوزه هنری در موضوعات ادبی و هنری فعالیت های چشمگیری دارد. کارشناس ادبی حوزه شاعر نام آشنای معاصر سرکار خانم سیمین دخت وحیدی بود. در حوزه هم شاعران را به صورت حضوری پذیرا بودند و هم به صورت مکاتبه ای اشعارشان را بررسی می کردند. گاه گاه اشعار ابتدایی خودم را برای حوزه می فرستادم و اشکالات آن را از طریق نامه دریافت می کردم. سال 67 بود که تصمیم گرفتم به حوزه هنری ( خیابان حافظ، نبش سمیه) بروم و با کارشناس ادبی حوزه خانم وحیدی دیداری داشته باشم. ایشان مانند مادری مهربان پذیرایم بود. متانت و خوش رویی ایشان را فراموش نمی کنم. با شور و شوق خاصی معایب کارم را گوشزد و محاسن شعرم را مطرح می کردند و مرا به ادامه کار راهنمایی می نمودند. ایشان مطرح کردند که تصمیم دارند مجموعه ای از شعر شاعران جوانی که با حوزه همکاری دارند، به صورت کتابی انتشار دهند. به هر حال جلسه بسیار پربار و مفیدی بود. بعدها طبق قولی که خانم وحیدی داده بودند، کتاب مورد نظر با عنوان گاهنامه شعر« در قاب گل ها » چاپ و منتشر شد.                                              این کتاب، آثار 37 شاعر از جمله: ذبیح الله ذبیحی، سلیمان هرمزی، عبدالمجید نجفی، حمیدرضا اکبری، بهروز رستگار و... را دربر می گرفت. کتاب « در قاب گل ها» به کوشش سیمین دخت وحیدی در شمارگان شش هزار نسخه، در 143 صفحه توسط انتشارات حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی در سال 1368 انتشار یافت. بعدها نسخه ای از این کتاب توسط حوزه برایم ارسال شد. شرح حال کوتاه به همراه سیزده شعر بنده در این کتاب درج شده بود. امّا چیزی که برایم جالب بود، دو شعر از این سیزده شعر از سروده های من نبود. وقتی که این موضوع را با خانم وحیدی در میان گذاشتم؛ ایشان عنوان کردند که اشتباهی در جا گذاری اشعار صورت گرفته است. ولی من آخرش متوجه نشدم این دو شعری که همراه یازده شعرم درج شده است از سروده های کدام شاعر است. هر دو شعر مورد نظر را ذکر می نمایم:

« دیدار در صبح »

به سراغ من اگر می آیید / برایم چراغ بیاورید / و آیینه / من خورشید را  / به میهمانی باغچه دعوت کردم / حوض خانه ما / بستر ماه است و ماهی ها / به سراغ من اگر می آیید / گل بگویید و گل / بشنوید / باغچه خانه ما / جایگاه خورشید است / و اقیانوس / در رگِ گل هایش جاری / به سراغ من اگر می آیید / برایم صفا بیاورید / و صمیمیت / خانه محقر مرا / به کینه ها و حسدهایتان / نیالایید /  من به انسان / عشق می ورزم

« کومه »

سال هاست خانه ای می سازم / روی وارستگی دریاها / تکیه بر دامن کوه / سر راه وزش باد بهار / سال هاست خانه ای می سازم / روی احساس گیاه / پای دیوار بلورین بهشت / سال هاست خانه ای می سازم / روی شادابی ایمان / و به رنگ گل سرخ / زیر باران ستاره / و به پهنای جهان / سال هاست خانه ای می سازم / خاکش از باغ امید / آبش از شبنم گل، نم نم ابر / لب یک رود پرآب / که بود خانه سیّال هزاران ماهی / سال هاست خانه ای می سازم / روی آگاهی آب / بر سر موچ بلند / در دلِ پرتپش طوفان ها / سال هاست خانه ای می سازم / که پر از موسیقی است / و در آن راه ندارد / زشتی و تاریکی / یا سرابی ز فریب / یا که تزویر و ریا / سال هاست خانه ای می سازم / که مه و اختر و مهر، چلچراغند در آن / و در انبوه چراغانی ها / یک سپیدار بلندیست / که آویخته ام / بر سرِ شاخه او، یک فانوس / که گلِ عشق در آن می سوزد/ سال هاست خانه ای می سازم / که به روی در و دیوار بلورش / پیچک عاطفه و عشق و محبت / گلِ شادی و شعف، می روید

                                                                   عباس رسولی املشی

                                                          دوشنبه 15 / 5 / 1397  ـ  لنگرود


                          




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 5 مرداد 1397-12:29 ق.ظ

طنز و جایگاه آن در ادب فارسی


                                                  طنز و جایگاه آن در ادب فارسی

طنز واژه ای عربی و به معنی تمسخر و استهزا است و در اصطلاح ادب به آن دسته از آثار ادبی اطلاق می گردد كه با دست مایة آیرونی1 و تهكّم و طعنه به استهزا و نشان دادن عیب ها، زشتی ها، نادرستی ها و مفاسد فرد و جامعه می پردازد.

اگر چه ذات و طبیعت طنز با خنده و شوخی سرشته شده است، امّا در طنز هدف اصلی خنداندن نیست، بلكه خنده وسیله ای برای نشان دادن معایب، زشتی ها، نارسایی ها و آگاه كردن اذهان به عمق رذالت ها و خباثت می باشد.

طنزنویس با اثرش به ظاهر خنده ای بر لب خواننده می نشاند، امّا در باطن، انسان را به تفكّر و تأمّل وادار می كند. او انگار ذرّه بینی برمی دارد و مفاسد و بدی ها را به شكلی اغراق آمیز بزرگ جلوه می دهد تا این معایب مورد توجّه قرار گیرد و اصلاح گردد یا مانند كاریكاتوریستی قسمتی از اثر خود را برجسته تر از قسمت های دیگر به نمایش می گذارد تا توجّة خواننده به آن بخش معطوف گردد.

خندة نهفته در طنز، خندة تلخ و دردناك و از روی علاقه و دلسوزی است. در ابتدا ممكن است فرد یا افراد مورد خطاب را ناراحت كند، امّا وقتی كه شخص یا اشخاص با تأمّل به موضوع بنگرند، تازه ممنون طنزنویس هم می شوند. بنابراین می توانیم عنوان كنیم كه هدف اصلی طنز، اصلاح و تزكیه است نه سرزنش و اذیت و آزار. در واقع طنز با برجسته نمودن بدی ها و مفاسد، انسانی را كه فطرت نیك خود را از یاد برده است، از این غفلت به در می آورد و او را به مسیر حقیقی و فطری اش رهنمون می شود.

طنزنویس در واقع مانند یك پزشك عمل می كند. با نیشتر یا كارد جرّاحی زخمی را بر بدن بیمار وارد می كند، امّا قصد وی اذیت و آزار بیمار نیست بلكه هدف، درمان او است. روی همین اصل است كه هیچ گاه بیمار با پزشك به مقابله برنمی خیزد؛ چون به خوبی به هدف او آگاه است .در یك دیدگاه كلّی می توانیم بگوییم كه در طنز هدف، هشدار دادن، اصلاح نابه سامانی ها و ناهنجاری های فرد و اجتماع است .

جاناتان سویفت2 ( 1667 ـ 1745 ) طنز را چنین تعریف می كند: « آینه ای است كه بینندگان آن عموماً چهرة كسی  جز خودشان را در آن كشف می كنند و این علّت عمده ی استقبالی است كه نسبت به طنز در دنیا وجود دارد و باز به همین خاطر است كه كمتر كسی از آن می رنجد.»

آثارانتقادی، به خصوص سروده های انتقادی، در تمام دوران دیده شده است امّا شاهد بوده ایم كه هرگاه فضای جامعه برای انتقاد مستقیم و صریح آماده نبوده است، طنز جولان داده است. بارزترین ادواری كه می توان از شكوفایی طنز نام برد، مربوط به قرن های هفتم و هشتم، دورة مشروطه و عصر حاضر می باشد.

عبید زاكانی، فخرالدین علی صفی، علی اكبر دهخدا، نسیم شمال، محمّدعلی جمال زاده، ابوالقاسم حالت، ایرج پزشكزاد و كیومرث صابری « گل آقا» از طنزپردازان بزرگ گذشته و معاصر به شمار می آیند. هرچند كه رگه هایی از طنز را نیز در آثار بزرگانی چون حافظ ، سعدی ، مولوی ، جامی و ... می بینیم.

                                                     عباس رسولی املشی

پانوشت :

1 ـ  آیرونی به معنی عام ، صناعتی است كه نویسنده یا شاعر به واسطة آن ، معنایی مغایر با بیان ظاهری در نظر دارد .  2 ـ چهرة برجستة طنز انگلیس

 منابع :  

1 ـ  داد ، سیما ، فرهنگ اصطلاحات ادبی ، چاپ چهارم ، انتشارات مروارید ، 1380 

ـ  داودی ، حسین و دیگران ، كتاب درسی ادبیّات فارسی ( 2 ) ، چاپ اوّل ، شركت چاپ و نشركتاب های درسی ایران ، 1377 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:یکشنبه 6 خرداد 1397-01:23 ب.ظ

« روغن سوزی در شعر »

       

                                          « روغن سوزی در شعر »

( با یادی از کامیار عابدی پژوهشگر و منتقد ادبی معاصر و عباس براتی پور شاعر صمیمی معاصر) 

وقتی که در هفدهم شهریور ۱۳۷۵ شروع به تدریس دروس زبان و ادبیات فارسی در هنرستان قدس منطقة هفده آموزش و پرورش تهران کردم؛ متوجّه شدم که آقای کامیار عابدی پژوهشگر و منتقد ادبی معاصر نیز در آن آموزشگاه به کار تدریس ادبیات مشغول است. هم رشته و هم استانی بودن باعث شد که ارتباط و دوستی عمیقی بین ما حاصل شود.

آقای عابدی در همین سال ۷۵ اوّلین اثر خود را با عنوان « از مصاحبت آفتاب » ( زندگی و شعر سهراب سپهری ) توسط نشر روایت منتشر کرده بود که یک نسخه از این کتاب ارزشمند را به بنده تقدیم نمود.

زنگ پایان کلاس که نواخته می شد، در وقت کوتاه پانزده دقیقه ای، تازه صحبت های ما در باره ادبیات گُل می کرد.

بعد از دو سال تدریس، به شهرستان رودسر منتقل شدم و بعدها شنیدم که کامیار آموزش و پرورش را رها کرده و به برای آموزش فارسی به غیر فارسی زبانان به کشور ژاپن عزیمت نموده است.

*

در همین دو سالی که در تهران تدریس می کردم، پاتوق من بیشتر در حوزه هنری بود. روزهای چهارشنبه هر هفته در نمازخانه حوزه، انجمن شعر دایر می شد. اجرای این جلسات بر عهده آقای عباس براتی پور شاعر دوست داشتنی و متواضع بود. علی معلّم شاعر توانای معاصر نیز، که آن زمان معاون حوزه و مدیرکل واحد موسیقی صدا و سیما بود، به نقد اشعار قرائت شده می پرداخت.

چه بسیار چهارشنبه هایی که در روی نیمکت های محوطه وسیع حوزه هنری می نشستم تا جلسات انجمن آغاز شود. اوّلین نفری که معمولاً در این نشست ها حضور پیدا می کرد، جناب براتی پور بود. ایشان در آن زمان کارشناس ادبی حوزه و مسئول انجمن شعر بود و علاوه بر آن مسئولیت صفحه ادبی « گلشن راز» روزنامه رسالت را برعهده داشت و در بیشتر مواقع، شعرهای مرا در این نشریه چاپ می کرد. قبل از شروع انجمن روی نیمکت می نشستیم و گفت و گو می کردیم. یادم می آید همیشه کیفش را باز می کرد و یک نسخه از کتاب ادبی تازه ای را که در حوزه چاپ شده بود به من هدیه می داد.

یک بار که نشسته بودیم و در باره شعر سخن می گفتیم؛ جناب براتی پور با حالت خاصی نگاهی به من انداخت و گفت: « چرا بعضی از اشعارت را که در « گلشن راز » رسالت چاپ شده است، دوباره برای چاپ ارسال می کنی؟»

گفتم: «یادم نمی آید کدام شعرها را برایتان فرستاده ام، به همین دلیل پیش می آید که دوباره شعری را بفرستم.»

خنده ای کرد و گفت : « مگر در سرودن شعر به روغن سوزی افتاده ای !!»

 

                                                عباس رسولی املشی

                                        چهارشنبه ۲ / ۳ / ۱۳۹۷ ـ  لنگرود





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:شنبه 1 اردیبهشت 1397-09:24 ق.ظ

که گلزار غزل از شهریار بیدل آرایی

         

                          که گلزار غزل از شهریار بیدل آرایی

      ( با یادی از مرحوم استاد شهدی لنگرودی شاعر نام آشنای گیلانی)

سرودن شعر را به طور جدّی از سال 1365 آغاز کردم. گاه گاه بعضی از اشعارم را برای چاپ به نشریات کشوری و محلی از جمله: صفحة « جوانه های اندیشه » و ویژه نامة « ادبیات گیلان» روزنامة اطلاعات، صفحات ادبی مجلة اطلاعات هفتگی و ... می فرستادم. وقتی که اشعارم چاپ می شد، نمی دانید چقدر ذوق می کردم.

از آنجایی که برادرم خوشنویس بود، دو سه تا از اشعارم را به او دادم تا با خطّ زیبایش آن ها را زینت دهد و پس از آماده شدن از روی شور و شوق آغاز شاعری به دیوار داخل قهوه خانة پدرم در وسط بازار املش چسبانده بودم. یک بار که داخل قهوه خانه نشسته بودم، مردی وارد شد و پس از نوشیدن چای از من پرسید: این شعرها سرودة کیست؟ گفتم: آثار خودم است. از قرار معلوم ایشان چند بار به مغازه آمده بودند و با دیدن اشعار، تمایل داشتند شاعر این آثار را بشناسند. دوستیِ من با این مردِ خوش سخن و معلم و شاعر دوست داشتنی که کسی جز مهدی پیشنماز زاده لنگرودی نبود، شروع شد. صحبت های ما در بارة شعر و شاعری ادامه یافت. مهدی از وضعیت شعر در لنگرود سخن می گفت و من از املش.

در آن زمان در املش کانون های ادبی وجود نداشت و بعدها یعنی در آبان 1373 بنده برای اوّلین بار در شهرستان املش انجمن ادبی با نام « اندیشه» را تأسیس کردم. در سال 66 یا 67 بود که جناب پیشنماز زاده پیشنهاد داد در جلسات هفتگی انجمن ادبی لنگرود که به مدیریت استاد شهدی لنگرودی و در سالن آمفی تئاتر کتابخانه عمومی ( جنب منبع آب) تشکیل می شد شرکت کنم.

در آن زمان انجمن لنگرود یکی از بهترین و معتبرترین انجمن های ادبی گیلان محسوب می شد که بزرگان شعر و ادب در آن حضور پیدا می کردند. دو سه جلسه شرکت کردم، به راستی جلسات پُرباری بود. تا اینکه آقای پیشنماز زاده دوباره به من پیشنهاد داد که دیداری با استاد شهدی لنگرودی در منزل شان داشته باشیم.

خلاصه برنامه ریزی انجام شد و به اتّفاق جناب پیشنماز زاده به دیدار شهدی لنگرودی ، که منزل شان پشت منبع آب لنگرود بود، رفتیم. خانه، یک طبقه و ویلایی بود. حیاط زیبایی داشت که چند درخت در آن خودنمایی می کردند.

استاد شهدی در گوشه ای از اتاق که با درهای شیشه ای بزرگ به حیاط خانه وصل می شد، بر روی تشک کوچکی نشسته بود و متکایی را به عنوان تکیه گاه پشتِ سرِ خود قرار داده بود. استاد از آنجا که مشکل حنجره داشت، از دستگاه تقویت کنندة تارهای صوتی در زیر گلو استفاده می کرد. صحبت های شیرین و دلنشینی را در باب شعر و ادب بیان نمود و آنگاه با اشاره به تابلوی روی تاقچه گفت : شعری که در تابلو مشاهده می کنید، غزل زیبای استاد شهریار به خط خودش است که در بهار 1348 شمسی سروده و توسط یکی از دوستان به من تقدیم کرده است :

تو لیلی وش چو بنشینی به محمل، محمل آرایی              

چو از محمل فرود آیی به منزل، منزل آرایی

به هر کشتی نشینی، چون شفق دریا کنی روشن             

به هر ساحل رسی، چون سرو و سوسن ساحل آرایی

تو ماهی، شب به هر بامی برآیـی عالم افروزی                

تو شمعی، پا به هر محفل گذاری محفل آرایی   

 نه تنها چشمة آب و گلم داری جهان افروز                      

که بیرون از جهانم نشئة جان و دل آرایی     

تو را با جلوة عشق از جهانِ جان و دل دادند                    

که چون شمع طرب غمخانة آب و گِل آرایی       

جهان از زنگ غم بدگل شود چون روی زنگی ها             

تویی کز شوخ و شنگی ها جهانی خوشگل آرایی

به هر ناخن که رنگین می کنی چون گل معاذاله              

به خون عاشقان خنجر به دست قاتل آرایی

به شاخ ارغوان خندم که پوشد پیرهن چون گل                 

مگر پوشیده ماند حق که روی باطل آرایی؟

جمالی معنوی باید، بگو زهد و ریایی را                          

صفایی کن به دل حاصل که رخ بی حاصل آرایی

تو را مشکل به پای خوان خود بینم که می دانم             

 تو شاهی، کلبة درویش مسکین مشکل آرایی

غزال چشم مستت گو بچر در مرغزار شعر                      

که گلزار غزل از شهریار بیدل آرایی

استاد شهدی لنگرودی که تحت تأثیر این غزل قرار گرفته بود، پس از قرائت آن گفت: چند روزی که از رسیدن این غزل زیبا به دستم گذشت، غزل زیر را به عنوان جوابیة برای استاد شهریار فرستادم:

به صحرای غمت ای گل از آنم نیست پروایـی           

که من مجنون فرهادم، تو شیرین وش چو لیلایی

من آن اشکم که از چشمان محنت دیده می ریزم     

تو همچون شبنم پاکی که رخسار گل آرایی

به دست مست من جام تهـی از باده ام، امّا               

به چشم می پرست تشنه، تو پُر باده مینایی

منم عاشق که در میـدان دیدار تو پنهانم                 

تو معشوق دلِ مایی، به هر چشمی که پیدایی

تفاوت نیست شب را با سحر ای نقش خورشیدی

چو بر خلقی نهی منّت ، نقاب از چهره بگشایی

شبی از صبح رخسارت به دل می گفتم و دیدم

که شد شامم چنان روشن، تو گویی نیست فردایی

جوابم نالة دل شد، چو از حُسنِ تو پرسیدم

که تو رعنای زیبایی، منت شیدای رسوایی

ز بس در جمع می خواران ز ناکامی سخن گفتم

نباشد گوشة میخانه ای دیگر مرا جایی

به گلگشتِ سخن ، شهدی، چنان مستانه ات بینم

« که گلزار غزل از شهریارِ بیـدل آرایی »            

عباس رسولی املشی

جمعه 31 / 1 / 1397  ـ  لنگرود




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:شنبه 11 آذر 1396-09:46 ق.ظ

بازیچه کردن شعر

                                Image result for ‫شعر‬‎

                                          «  بازیچه کردن شعر »

بی شک صدا و سیما نقش و رسالت بزرگی در جامعة ما برعهده دارد . به عبارتی بایدصدا و سیما را را نوعی دانشگاه تلقّی نمود که دانشجویان کودک ، نوجوان ، جوان و پیر در آن حضور دارند . به همین خاطر باید دست اندرکاران این رسانه توجّه و دقّت بیشتری در ارائة برنامه ها داشته باشند . ما در رادیو و تلویزیون «  به ویژه رادیو » شاهد آن هستیم که در بعضی از برنامه ها برای شنوندگان یا بینندگان ، مسابقه می گذارند و از بین همة موضوع ها ، یقة شعر را می چسبند . برای مثال می آیند دو کلمة دریا و جنگل را به مسابقه می گذارند و از شنوندگان یا بینندگان می خواهند تا با این دو کلمه شعر بسرایند و در مسابقه شرکت کنند و برندة جایزة برنامه شوند .

آن وقت شاهد آن هستیم بیشتر شنوندگان یا بینندگانی که هیچ طبع شعری ندارندیا هیچ گونه آشنایی با شعر ندارند ، هر چیزی را که نه مفهوم درست و حسابی دارد و نه دارای قواعد اولیّة شعر است به عنوان شعر می خوانند . خنده دار این که این گونه مطالب از صدا و سیما پخش هم می شوند و برندة جایزه می گردند. البتّه این موارد در رادیو بیشتر به چشم می خورد . بدین گونه شـاهد بازیچه شدن شعر در صدا و سیما هستیم .

لازم است که در این رسانه ارزش بیشتری برای شعر و ادب قائل شوند . اصلاً چه لزومی دارد که مسابقة شعر گذاشته شود؟ می توانند کلماتی را به مسابقه بگذارند تا شنوندگان یا بینندگان، بهترین و زیباترین جمله را بسازند که کلمات موردنظر در این جمله وجود داشته باشد .

هم چنین در صدا و سیما شاهدیم که بعضی از مجریان با قرائت بد شعر شاعران ، ارزش شعر را پایین می آورند. جا دارد از سوی مجریان دقّت بیشتری در هنگام شعر خوانی بشود تا ارزش شعر حفظ گردد .

                                                     عباس رسولی املشی




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 5 خرداد 1396-05:58 ب.ظ

آثار بزرگ ادبی، چراغ راه آیندگان


                 

                     « آثار بزرگ ادبی، چراغ راه آیندگان »


    درخشش فرهنگ و ادب دیرپای ایران زمین مرهون افکار و اندیشه های نغـز

    و ناب فرهیختگانی است که آثاری گران سنگ و ارزشمندی برای آیندگان به

    یادگار گذاشته اند. میـراثی ارجمند از بزرگانی چون سعدی ، مولانـا ، حافظ ،

    فردوسی و دیگراندیشمندان که همچون خورشیدی تابناک، روشنگرو هدایت

    گر راه برای سیر و سلوک به سوی معرفت و حقیقت است.

    مخاطب تشنة امـروز با این آثار ارزشمنـد زندگی می کند و با مطالعة آن ها ،

    علاوه بر لذّت های عمیق ادبـی و ذوقی ، منظره های شکوهمندی از آگاهی ،

    معرفت و معنویت را به روی خود گشوده می بیند.

    بدون تردید اندیشه های سازندة بزرگان ما ، چراغ راه آیندگان است و شمیم

   خوش کلام شان ، که برخاسته و نشئت گرفته از فضای مقدّس روحانی و عالم

    بالا ست، روح بخش دلِ مشتاقان است.

    تأثیراندیشه های ناب شاعران برجستة ادب فارسی بر رهروان امروز آنها خارق

    العاده و شگفت انگیز است. کلام سحرانگیز بزرگان شعر و ادب چنان خوانندة

    معاصر را از خود بی خود و شیفته می سازد که گاه توصیف ناپذیر است. همین

    شیفتگی به آثار بزرگان شعر سبب شـده است تا بسیاری از شـاعران امروز ،

   خواسته یا ناخواسته ، سعی کنند پـا جای پـای آن ها بگذارند و در مسیر این

    شاعران  بزرگ گام بردارند.

              

                                        « عباس رسولی املشی »






داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:پنجشنبه 7 بهمن 1395-02:06 ب.ظ

نقد ادبی؛ بایدها و نبایدها

             
     

                                  نقد ادبی؛ بایدها و نبایدها

      نقد ادبی با وجود این که سابقه ی نسبتاً طولانی در ادبیّات ما دارد ، امّا متأسفانه

      در جامعه ادبـی کنونی ما به خوبی مورد استقبال قرار نگرفته است . یک عامل

      مهم آن به این موضـوع برمی گردد که ما در نقـد در مسیر افـراط و تفریط گام

      برداشته ایم .

      بسیاری از منتقدین ما به دلیـل دوستی با شاعری یا نویسنده ای فقط و فقط به

      تحسین و تمجید از آثار وی پرداخته اند یا این که به خاطرغرض ورزی تنها سعی

      کرده اند شعر شـاعر یا نوشته ی نویسنده را بکوبند و ارزش کارهای او را پایین

      بیاورند؛ درحالی که صاحب نظران نقد را در لغت جدا کردن دینار و درهم سره از

      ناسـره برشمرده اند و در اصطلاح ادب تشخیص محاسن و معایب سخن و نشان

      دادن خوب و بد اثر ادبی دانسته اند. بنابراین نقد ادبی درصورتی ارزشمند ومفید

     است که ازغرض ورزی به دور باشد و منتقد با بهره گیری از آگاهی وبینش فراوان،

     قضاوت درستی در مورد آثار داشته باشد .

     منتقد واقعی لازم است که به تمامی اصـول نقـد از جمله نقدهای : لغوی ، فنّی،

     زیبایی شناسی، اجتماع، تاریخی، روان شناسی و ... مسلط باشد. به عبارت ساده

     تر باید علاوه بر تسلط بر آثار شاعر یا نویسنده ، با روحیات و اخلاق و رفتار وی

     به خوبی آشنا باشد وحتّی نسبت به اوضاع محیط وجامعه ای که شاعر و نویسنده

    درآن زندگی می کند، شناخت کافی داشته باشد . این نکته را هم باید بپذیریم که

    در کشور ما منتقد ادبی واقعی کم داریم و بیشترنقدهایی را که درکتاب ها وجراید

    شاهد آن هستیم؛ نقد ذوقی و تجربی می باشد. به اعتبار این که منِ نوعی تجربه

    شاعری یا نویسندگی دارم یا اینکه از اطلاعات وسیعی درزمینه ادبیّات برخوردارم،

    اقدام به نقد آثار می نمایم.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:دوشنبه 13 اردیبهشت 1395-09:28 ق.ظ

شعرهای ترجمه ای و تأثیر نامطلوب آن بر شاعران

            
         Image result for ‫ترجمه شعر‬‎


                    « شعرهای ترجمه ای و تأثیر نامطلوب آن بر شاعران »

       متأسفانه شعرهای ترجمه ای که در مطبوعات و کتاب ها چاپ می شود، اثرات عجیب

       و نامطلوبی روی بعضی از شـاعران می گذارد . به طـوری که برخـی از این شاعران به

       تقلید از شعرای خارجی ، اشعاری می سرایند که اولاً بیشتر به نثـر نزدیک است و در

       ثانی به صورت نردبانی از کلمات و عبارات گنگ، مبهم و پیچیده به چشم می خورد و

       کمترکسی هم از این اشعار سـر درمی آورد . شاید این گونه اشعار تنها از دیدگاه خود

       شاعر، معنا و مفهوم خاصی داشته باشد.

       معمولاً خواننـده با خواندن دو سـه سطر از این گونه اشعار!! ( نثـرها ) به علّت تفهیم

       نشدن از خواندن آن صرف نظر می کند و عطای خواندن آن را به لقایش می بخشد .  

                                                

                                                  « عباس رسولی املشی »





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 6 فروردین 1395-03:36 ب.ظ

یک سینه سخن برای گفتن دارم


              


                             « یک سینه سخن برای گفتن دارم »

                        ( با یادی از مرحوم امان الله صوفی سیاوش )


     هنـوز هم خاطرة دیدار با بزرگ مرد ادب گیلان ، روشن و پُرفروغ مثـل روز در ذهن و

    حافظه ام می درخشد .

     فروردین ماه 1374 شمسـی بود . دو سـه روزی از نـوروز می گذشت. در حال مطالعة

    کتابی بودم که زنگ تلفن به صـدا درآمد . تماس از سوی آقای زین العابدین اخوان فرد

     ذاکر اهل بیت بود. پیشنهاد کردکه اگرتمایل داری با هم به منـزل امیرامان الله صـوفی

     از شـاعران و مالکان نام آشنای گیـلان برویم . گفتم : چطور شد که این پیشنهاد را به

    من دادید؟  گفت : نوبت قبـل که امان الله خان از کرج به املش آمده بود، خواست تا بار

    دیگر که در املش حضور یافتم ، شما را به دیدارش ببرم .

    از آنجایی که برای شخصیّت ادبـی امان الله خان احترام خاصی قائل بودم ، پذیرفتم که

    به دیدار این بزرگ مرد شعر گیـلان بروم . منزل زیبای امان الله رو به روی پارک است .

    با جنـاب اخوان به محوطة خانه که پا گذاشتیم، احساس کردم جمعیّت زیادی در داخل

    خانه موج می زند . از پلّه ها بالا رفتیم . ما را به اتاقی درطبقة اوّل راهنمایی کردند . دور

    تا دور اتاق افرادی آشنا و ناآشنا حضور داشتند که مشتاق دیدار با امان الله بودند .

    روی یکی از صندلی ها نشستم . به امان الله خان که در طبقة بالا بود ، حضورم را یادآور

    شـدند . بعد از گذشت سـه چهار دقیقه ایشان با گام هایی استوار و صـلابتی خاص که

    مرا به یاد عزت الله انتظامی بازیگر معـروف سـریال هـزاردستان می انداخت ، در اتاق

    حاضر شد .

    یک مرتبه مشاهده کردم تمام کسانی که در اتاق هستند برای دست بوسی بلند شدند

    و من به یاد شکوه و عظمت گذشتة خان ها که بارها از زبان پدر و مادرم و بزرگان املش

    شنیده بودم افتادم .

    به احترام او از صندلی برخاستم . به من اشاره کرد و گفت : آقای رسولی ! با تکان دادن

    سـر به او پاسخ مثبت دادم . با هم دست دادیم و شـروع به صحبت کردیم . از هر دری

    سخن به میان آمد. به ویژه از شعرو ادب املش وگیلان حرف زدیم. هر مطلبی که ایشان

    مطرح می کردند ، برای مستند کردن و زیبـا جلوه دادن سخن خود ، آن را با شعری از

    خود یا شاعری دیگر زینت می دادند . معلوم بود به اصطلاح خودمان خیلی پُر هستند .

    نیم ساعت دلنشین و پُرباری را با گفت و گو سپری کردیم. بعد که زمان خداحافظی فرا

    رسید ، گفتم : با توجّه به آگاهی وسیع جناب عالی ازتاریخ و فرهنگ گذشتة املش، در

    این باره اطلاعاتی می خواستم. پاسخ داد: یک سینه سخن برای گفتن دارم. ان شاء الله

    تابستان که به املش آمدم ، در دیداری دیگر با هم صحبت خواهیم داشت .

                                                                    *

    این آخرین سخنی بود که از بزرگ مرد شعر گیلان شنیدم . حدود سه ماه بعد یعنی در

    بیست وسوم خرداد 1374 امان الله صوفی سیاوش از این سرای فانی رخت بربست ودر

    وادی املش به خاک سپرده شد . روحش شاد و یادش گرامی باد .  


                                                  «  عباس رسولی املشی »

                                            « جمعه  6 / 1 / 1395 - لنگرود »




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:سه شنبه 3 فروردین 1395-03:06 ب.ظ

عنوان برای شعر


            


                                           «  عنوان برای شعر »

     عنوان در شعرهای شاعران گذشته دیده نمی شود و بیشتر اشعاری که از شاعران

     گذشته برای ما به ارمغان رسیده است بدون عنـوان است . اگر هم در کتاب ها یا

     مطبوعات ، شعری را با « عنوان » از شاعران گذشته می بینیم ؛ معمولاً محققان یا

     مسئولان صفحات شعر مطبوعات برای این گونه شعرها ، نام و عنوان انتخاب کرده

     اند. امّا در شعر شاعران امروز با عنـوان در شعر مواجه می شویم و درستِ آن نیز

     همین است .

     گذاشتن نام و عنـوان جامع برای یک شعر به مهارت شـاعر بستگی دارد . گاه ما

     می بینیم نام و عنـوانی را یک شاعر برای شعرش انتخاب کرده است ، هیچ گونه

     تناسـبی با موضـوع و محتوای شعر ندارد . امّا برعکس ، بعضی از شـاعران نام و

     عنوانی جامع و کاملی برای شعرهای خود برمی گزینند که با خواندن عنوان شعر ،

     به موضوع شعر پی می بریم .

     ما در علم بدیع به آرایه ای به نام « براعت استهلال» برمی خوریم که این آرایه از

     گروه بدیع معنوی محسوب می گردد. اگر بین مقدمة یک شعریا مطلب با موضوع

     آن تناسب معنایی اجمال و تفصیل باشد، یعنی از مطالعة مقدمة مختصر، جوّ کلّی

     شعر یا مطلب آشکار گردد ، به آن آرایة « براعت استهلال » می گویند .

     بنابراین باید گفت بین عنوان یک شعر با کلّ شعر، آرایة «براعت استهلال» وجود

     دارد. یعنی این که از مطالعة عنـوان شعر ، جوّ کلّی شعر برای ما آشکار می گردد.

     به عبارت دیگر می توان گفت : عنوان شعر همان شناسنامة شعر است .

                                            «  عباس رسولی املشی »




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 11 دی 1394-12:32 ب.ظ

رباعی جادوگر قالب های شعر فارسی

       
                           Image result for ‫رباعی‬‎

                              

                                     رباعی جادوگر قالب های شعر فارسی


       رباعی از قالب های دل نشین و جذّاب شعر فارسی است . این قالب را می توان جادوگر

       قالب های شعر فارسی دانست. مخاطب با شنیدن یک رباعی خوب از یک شـاعر خوب

       چنـان مسحور می گردد که انگار در میان زمین و هوا معلّق است. بی دلیـل نیست که

       بسیاری از بزرگان شعر چه در گذشته و چه در عصر حاضر  در این قالب نردِ عشق

       باخته اند و اندیشه های ظریف خود را در ظرف رباعی ریخته اند. حتّی حافظ بزرگ هم           

       که ما او را را در قالب غزل متبحّر می دانیم، رباعیات زیبا و دل نشینی دارد.

       مولانای کبیر که اندیشه های ژرف خود را در قالب های مثنوی و غزل متبلور سـاخته

       است، درقالب رباعی نیز جادوگری نموده است و خیامِ عظیم با رباعیات فلسفی شگفت

       انگیـز خود، جهانیـان را مات و متحیّر کرده است. ابوسعید ابوالخیر و عطار با رباعیات

       عارفانة خود، خواننده را به عرش می کشانند و رودکی با رباعیات عاشقانة خود، نشاط

       و سرمستی را به مخاطب هدیه نموده است.


                                                  «  عباس رسولی املشی »




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 
تاریخ:جمعه 3 مهر 1394-11:07 ق.ظ

اهمیّت انجمن های ادبی

                    

                          Image result for ‫تصاویر انجمن های ادبی‬‎
          
         
                                             «  اهمیّت انجمن های ادبی  »

 

       در اکثر شهرستان های کشورمان و حتّی در بعضی از بخش ها ، انجمن ادبـی وجود دارند که

       در این انجمن ها ، شاعران و نویسندگان دور هم جمع می شوند و به نقد و بررسی آثارشـان

       می پردازند .

       وجود انجمن های ادبی فی نفسه کاری بسیار خوب و لازم است، امّا در انجمن های ادبی شاهد

       نوعی افراط و تفریط هستیم . به این نحو که یا با آثار شاعران ( بیشتر شاعران مبتدی ) چنان

       انتقادهای تنـدی می شود که شـاعر از حضور در انجمن پشیمان می گردد و دیگر در انجمن

       شرکت نمی کند ، یا این که هیچ گونه نقد و بررسی از آثار قرائت شده صورت نمی گیرد و تنها

       به به و چه چه طنین انداز انجمن ها است که دراین نوع انجمن ها هم شاهد هیچگونه پیشرفتی

       نیستیم و تنها این نوع تعریف ها و تمجیدها باعث غرور بیشتر در شـاعران ضعیف و متوسط

       می شود .

       لازم است که مسئولان انجمن های ادبـی با ارائه ی برنامه های منظم و متنوع شـامل نقـد و

       بررسی آثارقرائت شده ( نقد ملایم و معتدل )، کلاس های آموزشی در زمینه عروض و قافیه ،

       معرفی کتاب های ادبی ، مطرح کردن مباحث ادبی در زمینه های سبک شناسی و نقد ادبی ،

       معـرفی شاعران گذشته و معاصـر و توضیح در باره ی ویژگی های آثار آن ها و ... باعث غنا

       بخشیدن به انجمن ها گردند .

        البتّه ضروری است که از سوی ادارات ارشـاد اسلامی ، آموزش و پرورش ، حوزه ی هنری و

        کانون پرورش فکری ، حمایت کامل از انجمن های ادبی صورت گیرد ؛ چون که هدف اصلی

        هر انجمن ادبی ، اعتلای فرهنگ و رشد و شکوفایی استعدادهای ادبی می باشد .

 

                                                     عباس رسولی املشی


داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

نوع مطلب : مقاله 



  • تعداد صفحات :2
  • 1  
  • 2  
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic